zondag 7 december 2014

Duorecensie 'Twee keer sterven' - Dirk Van den Eede

Genre; Thriller
Uitgever; Kramat
ISBN;9789462420069
Uitvoering; Paperback
Aantal pagina's; 349
Uitgavedatum; november 2013

Een man die niet durfde leven moet een leven redden. Hij koopt een wapen. Zijn bestaan, een kabbelend beekje, wordt een maalstroom.
Een man kuiert in een winkelstraat. Een vrouw ziet hem, en raakt helemaal ontregeld. Ze verliest zelfs het bewustzijn. Zo eenvoudig begint “Twee keer sterven”, het verbluffende debuut van Dirk Van den Eede. Meteen wordt de nieuwsgierigheid van de lezer gewekt. Wie is die man? Wie is die vrouw? Wat hebben ze met elkaar te maken? De spanning wordt niet alleen vastgehouden, maar geleidelijk opgevoerd. Het verhaal dat zo simpel begon, eindigt met een gijzeling waar de speciale eenheden aan te pas komen.

Duorecensie door Charles en Chester 
Recensie samengesteld door Patrice (Team DPB)
Recensie-exemplaren beschikbaar gesteld door Uitgeverij Kramat, waarvoor dank!

Charles; De cover van de debuutthriller “Twee keer sterven” van Dirk Van den Eede toont in sobere kleuren een tweezitsbank met daarop in zittende houding gedrapeerd een overhemd met losse stropdas en een broek van vermoedelijk een persoon van klein postuur. Twee nonchalant liggende schoenen completeren het stilleven. Een intrigerend beeld, dat meteen vragen oproept over de diepere betekenis. Dat blijft gissen, mogelijkerwijs gaat het over een klein mannetje dat uit zijn dagelijkse rol stapt. Een 8.

Chester; De cover is in sepia uitgevoerd. De kleuren van verleden en herinneringen. Je kijkt enkel uit op een kale muur, een doodgewone bank en een stuk gedateerde vloerbedekking. Over de bank ligt een pak gedrapeerd, met schoenen op de grond, als ware het dat de drager van het pak zomaar verdwenen is. Of onzichtbaar misschien? Inhoudsloos? Hij is er niet meer, of hij is er nooit echt geweest. Een anonieme man? Een onzichtbare man? Door het nietszeggende karakter van de kamer, doet de foto vermoeden dat het om een nietszeggend persoon gaat. Toch onzichtbaar? Twee keer sterven intrigeert als titel. 'Een beschadigd man, een onbeschadigd wapen' als ondertitel wat minder. Dat klinkt wat cliché. Datzelfde geldt voor een aantal oneliners op de achterzijde van de omslag. “Een man denkt dat hij een wapen bezit, maar het wapen bezit hem”. “Mensen die niets nog wat kan schelen, die zijn het gevaarlijkst”. “Het leven bestaat uit toeval, commissaris, en af en toe een plan”. Het lijkt alsof je een dvd in handen hebt, in plaats van een boek. Dat vind ik zonde. Het doet naar mijn mening afbreuk aan de zeer sterke afbeelding op de voorkant. Die pakt je. De achterkant lijkt een allegaartje van regels die verder niet echt uitsluitsel geven over wat je nu precies te wachten staat. De gedachte over het licht van de sterren is prachtig. Poëtisch. Maar dat steekt dan weer schril af tegen de 'filmquotes'. Na het lezen van het boek ben ik bevestigd in mijn gevoel dat de beschrijvingen aan de achterkant verwarrend zijn en afbreuk doen. De omslag krijgt, dankzij het krachtige beeld aan de voorkant van mij een 7 (maar ik heb de achterkant mee laten tellen in mijn waardering, dus het is stiekem een 9).

Samenvatting


Charles; Het verhaal begint met een posttraumatische ontmoeting tussen Eva Minne en Albert Brandt. Eva is samen met haar broers Victor en Ben eigenaar van het familiebedrijf Computer21. Dit bedrijf verkeert volgens zijn boekhouder Werner Casteels in kommervolle omstandigheden en wordt belaagd door zijn ex-werknemer Jasper Perceval. Deze Jasper is een talentvolle programmeur die met zijn bedrijf SpokenMessages aan de weg timmert.

Chester; Eva Minne draagt een verschrikkelijk geheim uit haar verleden met zich mee. Op een dag, als ze geconfronteerd wordt met dat verleden, verlamd het haar bijna letterlijk. Ze valt flauw op straat. Vanaf dat moment wordt het leven van alle hoofdpersonen, binnen het tijdsbestek van nog geen twee weken, drastisch overhoop gegooid. 

Charles; Dan verschijnt de met Eva bevriende boekhandelaar Marcel D’Hooghe op het toneel. Een man van klein postuur die daardoor een complex heeft dat hij met hulp van prostituee Maria van Dam en een pistool van Russische makelij tracht te verdringen.

Chester; Alle hoofdpersonen blijken op een bizarre, soms onbewuste wijze, met elkaar verbonden. De steun en toeverlaat van Eva van kind af aan, Marcel D'Hooghe, de boekhandelaar, het sulletje, zet het rad in beweging wat uiteindelijk leidt tot instorting van verweven schijnwerkelijkheden. Het vernislaagje is verdwenen en het leven zet zijn masker af. Commissaris Alex Steppe en Hoofdinspecteur Cox proberen de mysteries te ontrafelen, maar blijken uiteindelijk weinig meer dan toeschouwer.

Charles; Als Marcel van Eva het verzoek krijgt te zorgen dat Albert Brandt haar niet langer lastig zal vallen, loopt het uit de hand. Onder verdachte omstandigheden valt er een dode. De rechercheurs Steppe en Cox onderzoeken de zaak waarna het verhaal in een intrigerende stroomversnelling raakt waar geen ontkomen aan meer is.

Conclusie

Chester; 'Twee keer sterven' laat zich lastig samenvatten, ook al is het na het lezen een duidelijk en staalsterk verhaal. Dit heeft te maken met de schrijfstijl van Dirk van den Eede. Het verhaal wordt fragmentarisch opgebouwd. Hij springt van scene naar scene, alsof het een film is. Vooral in het begin is dit even werken als lezer. Waar in een film veel van de context gegeven wordt door het beeld, moet je in een verhaal zelf nog het decor in elkaar timmeren en de onderlinge verhoudingen zien te doorgronden. Je wordt in het begin dus nog een beetje onzeker gehouden of je alles wel meekrijgt. Op het moment dat de verschillende verhoudingen duidelijker zijn wordt de 'cinematografische' stijl van schrijven juist erg prettig en zet het je aan om door te blijven lezen. 

Chester; Echter met welhaast briljante timing, precies op het moment dat je het 'naadje' en de 'kous' hebt gevonden in het verhaal, als de rollen van de hoofdpersonen uitgekristalliseerd lijken, begint Dirk met het overhoop gooien van de verhoudingen en zaait hij twijfel bij de lezer. Spreekt Eva de waarheid over haar geheim? Leidt Victor eveneens een geheim leven? Wat is er nu werkelijk met Erik gebeurd? Wat is nu de ware verstandhouding tussen Jasper en Eva?

Charles; De hoofdpersoon raakt gaandeweg steeds verder verstrikt in zijn eigen crimineel getinte daden waarna het verhaal culmineert in enkele geweldsdelicten die fraai beschreven worden. Hij verwordt tot een soort antiheld met wie de lezer ondanks diens uiterst laakbare maar tot op zekere hoogte verklaarbare gedrag gaandeweg zelfs medelijden krijgt.

Chester; Het verhaal speelt zich af rond een (flink) aantal sleutelfiguren. Je hebt de familie Minne. Twee broers, Vic en Ben en zuster Eva. Papa en mama Minne zijn niet meer in beeld, die zijn omgekomen tijdens een bergwandeling, maar spelen toch een rol in het verhaal. De familie Minne bezit het bedrijf Computer21. Je hebt Marcel D'Hooghe. Boekhandelaar, steun en toeverlaat, jeugdvriend van en smoorverliefd op de prachtige Eva. Dan heb je Jasper Perceval. Oprichter van SpokenMessageS en aartsrivaal van Victor Minne. Albert Brandt. Consultant. Hufter. Nare man. Commissaris Alex Steppe en hoofdinspecteur Cox als de trouwe, maar zeer sluwe wetsdienaars. En nog een aantal ondersteundende rollen, waarbij Maria van Dam genoemd moet worden, daar zij voor Marcel de sleutel had kunnen zijn tot een ander leven.

“Hij verlangt naar slapen, hij wil zijn ogen sluiten, maar hij kan niet, als zij er is moet hij naar haar kijken, dat is nu eenmaal verliefdheid, een slepende ziekte. Maar als je, zoals Marcel D'Hooghe, 46 bent, dan voel je niet meer tintelen, er blijft alleen een soort hardnekkige jeuk, en of je nu wil of niet, krabben zul je.” (pag. 213).


Chester; Bovenstaande zin omvat wat mij betreft de kern van het verhaal in een notendop. Prachtig geformuleerd. Het beschrijft treffend de pijn en de onmacht van een onbeantwoorde liefde. Maar net zoals bij een ziekte, kun je er niet aan ontkomen door er simpelweg afstand van te doen. Het houd je in de greep. Je moet er in mee. Je doet er alles voor. Hoop is niet onbeperkt houdbaar, maar het blijft lang genoeg voedingswaarde houden om schadelijk te zijn. Lang genoeg voor Marcel D'Hooghe om, uit intense liefde voor Eva, een poging te doen het verleden te vernietigen. Voor een nieuw leven. Een gedroomd leven. Maar in het verleden van de hoofdpersonen is alles (in toevalligheid?) met elkaar verbonden. Hoe ogenschijnlijk willekeurig ook. Na de confrontatie van Eva met Albert Brandt brengen de keuzes die vervolgens gemaakt worden door de hoofdpersonen alle verschillende levens in een niet af te stoppen duikvlucht naar de desastreuze waarheid en, elk op hun eigen niveau, vernietiging.

Charles; De belangrijkste karakters worden goed beschreven en de menselijke relaties worden zowel emotioneel als rationeel mooi uitgediept. Ook de originele plot maakt het verhaal zeer lezenswaardig en meeslepend.


Chester; Dirk heeft veel tijd besteed aan het uitwerken van de verschillende karakters. Elk hoofdpersoon krijgt zijn/haar specifieke persoonlijkheid. Als ik de omslag mag geloven (een beschadigd man, een onbeschadigd wapen) dan zou je in Marcel D'Hooghe de absolute hoofdpersoon verwachten. Hij is tenslotte beschadigd in zijn hopeloze, onbeantwoorde liefde voor Eva, in zijn gevoel een 'niemand' te zijn. Hij is een sulletje. Althans, dat laat hij zich zijn. De door de schrijver gekozen retoriek voor Marcel illustreert dit erg goed. Zijn overpeinzingen, zijn gesprekken met Eva, Victor, Ben en de rechercheurs. Ja, ook zijn gesprekken met Maria van Dam. Uit alles spreekt de verslagenheid van iemand die nooit echt gedurfd heeft te leven. De enorme pik die Dirk aan Marcel gegeven heeft, alsmede de zwarte band in karate en zijn voorliefde voor schaken, leggen het klassieke compensatiegedrag volgens de theorie van Alfred Adler er naar mijn mening iets te gortig bovenop. Het 'sukkeltje' blinkt uit in een vechtsport, kan naaien als de beste en is nog slim ook, hoe cliché. Dit bagatelliseert de voortreffelijke wijze waarop het karakter verder is vormgegeven. Het 'onbeschadigd wapen' laat zich voor mijn gevoel raden. De liefde misschien? Was liefde niet uiteindelijk het wapen dat in werd gezet om alle levens voorgoed te veranderen? Zolang de liefde blijft bestaan lijkt deze onbeschadigd. Het blijft gissen. De titel 'Twee keer sterven' en de subtitel kunnen op symbolisch vlak net zo goed voor Victor Minne gelden. Ook hij draagt een geheim met zich mee. Ook hij is een beschadigd man en op een bepaalde manier ook met een 'onbeschadigd wapen'. Zowel Marcel als Victor lijken twee keer te sterven. Als identiteit; voor Victor op het moment dat zijn vader hem 'Pervert' noemt en voor Marcel het moment dat hij zich verliest in Eva. Uiteindelijk als persoon voor het 'eggie' dan.

Beoordeling

Chester; Het boek is een perfect gesmeed geheel. Er is geen overduidelijk hoofdpersoon, maar er zijn ook (nagenoeg) geen bijfiguren. Er is geen duidelijk aanwijsbare protagonist en antagonist. Althans, niet in mijn beleving. Elk karakter lijkt puur en begrijpelijk in zijn/haar motieven, maar dit vond ik het minst goed uitgewerkt in de persoon van Eva. Ik had niet het gevoel de 'echte' Eva te hebben leren kennen. De binnenkomst van Steppe en Cox in het verhaal (pag. 92) bracht het gewenste lijmende aspect van de verschillende verhoudingen. De dynamiek tussen dit koppel was uiterst geloofwaardig en prettig om te lezen.

Charles; Het boek wordt lichtelijk ontsierd door enkele merkwaardige foutjes. Zo is op bladzijde 36 sprake van een onjuiste opmerking over de belangenverdeling van Victor, Ben en Eva in het bedrijf, en worden op de bladzijden 119 en 149 personen verward.
Helaas komt het steeds vaker voor dat redacteuren en correctoren onvoldoende oplettend zijn te dezen.

Chester; 'Twee keer sterven' nodigt je brein uit om te filosoferen over de beweegredenen van mensen. Wat motiveert je om bepaalde, grensoverschrijdende stappen in je leven te nemen? Hoe rationaliseer je deze vervolgens? Wat zou je zelf doen in zo'n geval? Door de, eerder genoemde, cinematografische stijl van schrijven, als het ware het gebruik van scenes, zit het verhaal zo fantastisch maar complex in elkaar, dat er teveel relevante gebeurtenissen lijken te zijn dat het onmogelijk is om dit in een samenvatting te verpakken, zonder het verhaal eigenlijk volledig te vertellen. Alsof Dirk een script heeft geschreven. Deze in stukjes heeft geknipt. Een kind ermee heeft laten spelen en vervolgens willekeurig weer bij elkaar heeft geraapt. Elke passage is sterk en lijkt op zichzelf te staan, maar het geheel zit zo kunstig en subtiel in elkaar verweven dat ik me nu nog bezig houdt met de details.

Charles; Het slot van het verhaal is zinderend en bevat ook hier en daar enige heerlijke droge humor.

Van den Eede heeft een vlotte pen en weet in zijn debuut de lezer snel voor zich te winnen met mooie krachtige zinnen die snel een helder beeld van de gebeurtenissen geven.

Chester; Dirk heeft een overtuigende schrijfstijl en een goed gevoel voor dialogen en karakters, maar ook voor plot en opbouw. Het taalgebruik is erg vernuftig en beeldend. Aan wie dacht Dirk bij de beschrijving van Eva op pagina 222? Ze moet prachtig zijn. 

Charles; Niettemin krijgt “Twee keer sterven” vier sterren. Het boek van Dirk Van den Eede is voor liefhebbers van originele thrillers met een sterk psychologisch tintje absoluut de moeite van het lezen waard.

Chester; Kortom, een veelbelovende schrijver. Om te vermijden dat ik nog een pagina volschrijf met gedachten geef ik dit boek gauw 5 sterren.

Geen opmerkingen: