dinsdag 2 december 2014

'Vrij spel" - Linda Jansma door Mike

Mijn (dikke) 4**** voor Vrij Spel van Linda Jansma 
PANG! En harde knal doorklieft de stilte van de nacht. Een eindje verderop stort een jongeman, die later de kopman van de jeugdbende ‘De Almighty Saints’ blijkt te zijn, ter aarde. De dodelijke kogel die hem geraakt heeft is afkomstig uit het pistool van politieman Nick Overmars. Het leek erop dat het slachtoffer naar een pistool wilde grijpen en dat tegen hem wilde gebruiken. Nick moest dus wel schieten uit noodweer, helaas wordt het desbetreffende pistool later niet aangetroffen op de plaats delict. Als het slachtoffer, die door zijn mede gangleden ‘Short-AS’ genoemd wordt, blijkt te zijn, lijken de rapen gaar voor Nick. Hij heeft de jongen neergeschoten die ook degene was die zijn dochter Emma op brute wijze verkracht heeft. Heeft Nick hier opgetreden als een waardig politieagent en inderdaad gehandeld uit ‘noodweer’ of heeft hij hier wraak genomen op diegene die het leven van Emma tot een hel heeft gemaakt?
Het boek begint waar het ook zal eindigen, op het NS-station Utrecht Overvecht. Ontstaat hier ‘het begin van het einde’ of ‘het einde van het begin’? Je krijgt als lezer alvast een vooruitblik op wat er staat te gebeuren. Het neerschieten van hun ‘homie’ Short-AS zorgt voor heel kwaad bloed binnen de gang. Ze willen niet anders dan de kop van Nick op een presenteerblaadje. Ze willen niet anders dan wraak en zorgen ervoor dat niet alleen het leven van Emma maar ook dat van Nick en de rest van haar gezin tot een hel wordt. Zal Nick zich nog kunnen ontdoen van de ijzeren greep waarin de jeugdbende hem vasthoudt? Dan neemt Linda Jansma je mee terug in de tijd. Want wat is er nou precies gebeurd? Een half jaar eerder fietst Emma na een pittige zwemtraining op haar fiets door het schaars verlichte park naar huis. Ze wil snel naar huis en dit lijkt misschien niet de veiligste maar toch de snelste route te zijn. Helaas staat het geluk niet aan haar kant deze keer. Halverwege wordt ze namelijk opgewacht door een paar jongens en die hebben geen goeds met haar in de zin. Ze probeert nog ongeschonden weg te komen maar ze lijkt op een ‘point of no return’ te zijn beland. Ze is een hel terechtgekomen. Al snel wordt ze vastgepakt door vier gangleden en verzetten heeft geen zin meer. Terwijl ze bedreigd wordt met een mes worden stuk voor stuk haar kleren uitgetrokken tot uiteindelijk het ‘vrij spel’ begint. En opnieuw, en opnieuw…
Linda Jansma heeft de kwaliteiten om je als lezer in het verhaal te trekken. In al haar boeken weet ze een dusdanige situatie te creƫren die je zomaar ineens zelf mee zou kunnen maken. Laten we hopen dat dat alleen nooit zal gebeuren. In dit boek laat ze ook goed zien dat het als buitenstaander relatief makkelijk is om over bepaalde situaties te oordelen. In het echt zit alles echter veel gecompliceerder in elkaar. Het leven van Emma wordt op zijn kop gezet en ook die van haar gezinsleden verandert van het ene op het andere moment. Ze zijn allemaal hun leven niet meer zeker. De boeken van Linda Jansma gaan echt onder je huid zitten.
De plot van dit boek staat als een huis. Je krijgt bij aanvang als lezer al een heel klein voorproefje op wat er zal gaan gebeuren. Hierdoor word je al een beetje ‘lekker gemaakt’ op wat komen gaat. Je hebt wel een vermoeden maar helemaal zeker weet je het niet. Je moet wel doorlezen en dat is zeker geen opoffering. Door vervolgens terug te gaan in de tijd en het verhaal vanuit verschillende personages te vertellen wordt al snel duidelijk wat er aan de hand is. Het verhaal zelf kan in het middenstuk als wat traag ervaren worden, maar dit wordt later zeker goedgemaakt. Knap is dat Jansma een troef achter de hand heeft weten te houden. Tijdens het verhaal verschijnt er namelijk een derde partij ten tonele die uiteindelijk een cruciale rol gaat vervullen. Alleen wie dat is en of zijn karakter goed neer is gezet blijft de vraag…
Het verhaal is ruw en soms angstaanjagend. De cover past wat dat betreft niet goed bij het verhaal. De toch wat vriendelijke blik van de dame op de voorkant doet namelijk geenszins recht aan het verhaal. Dit kan er voor zorgen dat mensen zullen denken dat het een zoetsappig verhaal is, terwijl dit het juist niet is. Het is een verhaal dat soms door merg en been gaat. Het zal je gebeuren…
Het kan niet anders of Jansma heeft voor dit boek een zeer goede research gedaan. Niet alleen heeft ze een actuele schietpartij op NS-station Den Haag Hollands Spoor gebruikt in haar verhaal, maar ook heeft ze zich verdiept in het reilen en zeilen binnen een jeugdbende en ze heeft zich gelijk hun straattaal eigen gemaakt.
Al met al is dit weer een meer dan goed boek. Het boek leest lekker weg, de plot zit goed in elkaar en de personages zijn goed uitgewerkt. Het geeft een uiterst heldere en daardoor soms pijnlijke blik op een zeer maatschappelijk probleem. Zoals alle boeken van Linda Jansma was dit ook weer een heerlijk verhaal dat gemiddeld absoluut vier dikke sterren waard is.

Mike van Barneveld

Geen opmerkingen: