zondag 6 december 2015

Rudy's wereld - Verplicht positief



Niet zo lang geleden las ik een ’spreuk’ die me aan het denken zette. Ze luidde ongeveer als volgt: ignore the negative. The world is a beautiful place. Just focus on the positive. Iemand had de 'quote' gepost op een of ander social medium. (Is 'social mediùm' overigens wel het enkelvoud van social media?) Samengevat kwam de boodschap er dus op neer dat alles wel goed komt als je alle ellende maar gewoon en lang genoeg negeert, en alleen maar kijkt naar het positieve. 
Laten we zeggen dat ik daar een wat dubbel gevoel bij kreeg. Het is namelijk meer dan zomaar een quote. Het is een soort leidraad. Een goede raad, zeg maar. Als hij bedoeld is om individuen gelukkiger te maken, zit er zeker een grond van waarheid in. Al zou ik dan eerder suggereren dat je 'focust op het positieve, zònder het negatieve te negeren'. Het negatieve negéren is tegelijk ook vaak de realiteit en de waarheid negeren. Ik kan het niet helpen, hoor: ik moét dan gewoon aan een struisvogel denken.


Is er een verschil tussen negeren en ontkennen? Ja, maar niet zo'n groot. Als voldoende mensen lang genoeg iets negeren, zou het wel eens kunnen dat de ontkenners op een bepaald ogenblik een tandje bijsteken. Dan wordt positivisme een onderdeel van political correctness. 
De Nieuwe Raad samengevat? Formuleer het in elk geval en hoe dan ook positief. Anders dringt het niet door tot de modale kijker, lezer, luisteraar, omdat deze afhaakt zodra het zelfs maar negatief oogt of klinkt.
Hoever zitten we dan eigenlijk nog van het instellen van een effectief taboe op het uiten van kritiek? 
Je kunt natuurlijk zeggen dat kritiek ook perfect op een positieve manier te formuleren is. Een voorbeeld?
We zijn met z'n allen uitstekend op weg om de aarde naar de verdoemenis te helpen, en daar mogen de machtigen der aarde best wel eens voor gefeliciteerd worden. 
Is het dat wat men bedoelt met 'je moet het positief formuleren'? Hoe signaleer je dan het drama in Parijs? 
Bij aanslagen in Parijs hebben terroristen twee miljoen vierhonderd negenennegentigduizend achthonderdzestig inwoners gemist?
Absurd. Natuurlijk. 
Ik heb de indruk dat de quote - 'de goede raad' moet ik nu eigenlijk al gebruiken - oorspronkelijk wel eens door een 'communicatiespecialist' zou kunnen verzonnen zijn. De communicatiespecialisten die ik heb meegemaakt waren stuk voor stuk wereldvreemde mensen met een ongelooflijk vermogen om uit te kunnen leggen waarom hun laatste strategie niet had gewerkt, en wie van de andere afdelingen daar verantwoordelijk voor was. (Zo heb ik ooit eens tijdens een discussie met zo'n 'specialiste' te horen gekregen 'ik kan niet met jou werken, want jij zegt niet wat ik wil horen'. Letterlijk.)

En toch wordt dat 'advies' door alsmaar meer mensen spontaan toegepast. We zijn in een aantal gevallen al zover dat elke vorm van kritiek meteen wordt weggeveegd met de woorden 'Joh, jij bent toch altijd zo negatief'. 
Newspeak. George Orwell gebruikte de term al in zijn '1984'. 
Nog enkele voorbeelden?
Het Nederlands voetbalelftal heeft zich voor het Europees Kampioenschap succesvol geplaatst bij de acht niet deelnemende landen.
Olievervuiling op zee al na tien jaar niet meer dodelijk voor vissen.
Eindelijk bewezen: niet elke verstokte roker krijgt longkanker.
Specialisten melden dat er een grote kans bestaat dat de EU dit jaar minstens twéé beslissingen zal nemen die niet door lobbyisten voorgeschreven is, waardoor het aantal genomen beslissingen ten opzichte van vorig jaar met honderd percent is toegenomen.

Heb je ook het gevoel dat zo'n vorm van formuleren na enkele zinnen al het predikaat 'cynisme' over zich afroept? En ja, hoor, ook dat mag natuurlijk tegenwoordig niet meer. (Hoewel cynisme omschreven wordt als 'een houding van wantrouwen tegenover de goede bedoelingen van individuen of instituties'. Niet meteen iets ongezonds, lijkt me, zeker in het geval van het laatste.) Waar is de tijd dat beschikken over een gezond wantrouwen en kritische zin als competenties werden beschouwd?
Wat op de social media dan blijkbaar wél mag, is gore vuilspuiterij. Merkwaardig genoeg (vind ik dan toch) zijn er dus ook blijkbaar heel wat gebruikers die vuilbekkende 'vrienden' gewoon laten begaan, ze niet ontvrienden, maar zo'n reacties als volstrekt normaal beschouwen. 


In dit kader van opgelegd positivisme kunnen we natuurlijk in deze blog niet rond recensies heen. Maar een recensie over een boek is een persoonlijke mening over een wérk, niet over iets dat je overkomt. Een boek lezen is toch een beslissing die elk individu kan nemen of niet nemen? Maar dan lijkt kritiek juist wél te kunnen. Negatief zijn over iets dat de EU beslist? Mag niet. Commentaar moet positief geformuleerd worden - hoewel die EU-beslissing géén persoonlijke keuze is maar iets dat boven je hoofd gebeurt en waarop je geen enkele vat hebt. De beslissing welk boek je gaat lezen, is daarentegen wel volledig de jouwe. Niemand dwingt je daartoe. Als na het lezen blijkt dat het je niet bevallen is, tja, dan paste het boek niet bij jouw persoonlijke voorkeuren. Vandaar dat ik liever besprekingen lees waarin de recensent 'ik vind' gebruikt in plaats van 'dit is'. Het lijkt me duidelijker, correcter en bescheidener. Vind ik. 

Merkwaardig genoeg is 'verplicht positivisme' dus afhankelijk van het onderwerp. Politiek en religie? Hola! Zwijgen is goud! Al krijg ik zo'n beetje de creeps van een maatschappij waarin mensen 'zwijg daar maar over, dat is veiliger' tegen elkaar beginnen te fluisteren zodra het over politiek of religie gaat. We weten waartoe dat kan leiden. 
Voorbeelden genoeg in de geschiedenis.
Als ik zie hoe we geëvolueerd zijn en waar het naartoe lijkt te gaan, heb ik vaak heimwee naar de onschuld van vroeger, naar de onschuld van de jeugd. Die periode in je leven waarin je alles dénkt te weten, en waarna je met scha en schande gaandeweg leert dat het allemaal minder mooi is dan het leek. Misschien is het die heimwee wel die velen proberen te recupereren of bewaren of generen door de kop in het zand te steken. Hoe minder je weet, hoe beter? Zalig zijn de armen van geest?
Wie zal het zeggen. 

Natuurlijk weten we allemaal ongeveer wel wat er aan de hand is. Manipulatie en georganiseerde en doelbewuste brainwashing. Nooit eerder geziene hyperconcentratie van macht en rijkdom, over de grenzen van landen en continenten heen. De psychotische ziekte Hebzucht, geïnstitutionaliseerd tot marktsysteem, die ons wordt voorgehouden 'als goed voor iedereen want goed voor de economie' (Zolang je dan maar niet vraagt wie 'dé economie' dan eigenlijk wel is) en die sàmenleven zo stilaan veranderd heeft in een permanente, onderhuidse oorlog. Enzovoort, enzoverder... 

Een beeld zegt vaak meer dan duizend woorden. Vandaar deze cartoon. Ik ken er geen enkele die duidelijker is. De vraag is dan alleen: wie ben je het liefst? Dat ene schaap, of een van de kudde. (Want de kans dat je de man ander het hek wordt, is héél klein!)


Geen opmerkingen: