woensdag 6 januari 2016

Groepsrecensie 'De Zwarte Olifant' - Sten Treland



Genre; Misdaad
Uitgever; Manteau/WPG
ISBN; 978 90 223 3209 2
Uitvoering; paperback
Aantal pagina’s; 316
Uitgave; november 2015

Met dank aan Uitgeverij Manteau/WPG België voor deze recensie exemplaren.
Lezers; Alex Dekker, Peggy Van Aert, Lisette Woest - Appeldoorn en Karin Teirlynck (team DPB)
Groepsrecensie door Karin.

Over de auteur
Alex; Sten Treland doet een Noorse schrijver vermoeden, maar blijkt een pseudoniem te zijn van twee Vlamingen. Stan Lauryssens en Joost Houtman verschuilden zich achter de naam Sten Treland. Het Belgische weekblad Humo heeft hen echter ontmaskerd. Sindsdien is Houtman verder gegaan als schrijver van de Treland boeken. ‘De Zwarte Olifant’ maakt deel uit van de dierentrilogie waarvan in 2013 het eerste deel, ‘De Lachende Eland’ verscheen. Daarna volgde ‘De Averechtse Lynx’ en nu mag ‘De Zwarte Olifant’ het verhaal afsluiten.

Karin; Eind vorig jaar werd Sten Treland ontmaskerd in Humo. Deze zonderlinge Noor bleek niemand minder dan Stan Lauryssens en Joost Houtman. Die laatste gaat nu alleen verder als Sten Treland. Joost Houtman (1976) groeide op aan de achterzijde van de Antwerpse Zoo. ’s Nachts werd hij gewekt door gebrul van leeuwen en tijgers en gekrijs van papegaaien. Het verknipte zijn geest voorgoed. Joost werkt als scenarist, ghost- en copywriter. ‘De Zwarte Olifant’ is na ‘De Averechtse Lynx’ en ‘De Lachende Eland’ het derde deel van zijn dierentrilogie.

Cover
Lisette; De cover valt op. Een witte achtergrond, met aan de linkerkant over de hele cover een zwarte olifant met een knalrood oog. Rechtsonder het mega-oor van de olifant staat in rode letters de titel geschreven. De auteur wordt in zwarte letters vermeld aan de bovenkant van de cover. Netjes gecentreerd. De cover past bij de titel en is opvallend, en toch simpel. De cover krijgt van mij een 7,5.

Peggy; De cover van het boek in 3 kleuren is zeer strak met enkel zwart, rood en wit. De afbeelding van de olifant en de titel van het boek op de cover gaan mooi samen en vormen een geheel. Eenvoud siert, ook in dit geval. Hoewel ik de covers van de vorige 2 delen van de trilogie iets sterker vond, en zeker die van ‘De Averechtse Lynx’, wil ik deze cover toch graag een welverdiende 7 geven. Ik vind het een beetje een gemiste kans dat de drie delen van de trilogie geen ‘analoge’ cover hebben. En cover die zijn eigen eigenheid heeft, maar waar je toch onmiddellijk aan kan zien dat de drie boeken samen horen.

Alex; Op de cover van het boek staat een zwarte olifant. Als ik het in de winkel zou zien liggen zou ik niet gelijk denken dit is een thriller of komisch boek. Een kinderboek zou net zo goed kunnen. Ook blijkt er niet gelijk uit dat het boek onderdeel is van een trilogie. Pas als je de achterkant leest kom je iets meer te weten. Daar wordt iets meer verteld over het verhaal, al moet uit de quotes gehaald worden dat het vooral een komisch boek is. De cover een 6.

Karin; Een simpele witte cover met een zwarte olifant en in rode letters de titel. ‘Less is More’ in dit geval. Het boek springt in het oog door zijn eenvoud. Helaas zie ik op de cover nergens dat het een deel van een trilogie is, daarvoor moet ik de achterflap lezen, en hoewel op alle drie de covers van deze trilogie een dier afgebeeld staat, is er verder geen verwijzing naar. Op de achterflap geven verschillende quotes aan dat Treland weet wat humor is en dit kan samenbrengen met spanning. Verder zie ik een korte inhoud en een korte biografie van de auteur. De cover geef ik een 7.

Korte inhoud
Journalist Ruben De Jongh vertrekt naar Sicilië met een dubbele agenda. Hij moet een reportage maken over de duizenden bootvluchtelingen die er bijna dagelijks aanspoelen. Tegelijkertijd wil hij op zoek gaan naar de man die volgens hem verantwoordelijk is voor de dood van Caterina, zijn vrouw. En dan ziet De Jongh iets wat hij beter niet had gezien. Vanaf dat moment is Ruben De Jongh een lopend lijk. De maffia fluistert haar giftige taal van eer en respect in zijn oor. Tussendoor trilt de aarde, overspoelt een ontvoeringsgolf Brussel en Italië en begaan zijn twee tienerdochters een stommiteit vanjewelste.

Wanneer wordt een daad een misdaad? Wanneer kan misdaad daarentegen echt geen kwaad? Ruben De Jongh heeft echter weinig tijd om zich vragen te stellen. In ‘De zwarte olifant’ - het derde en laatste deel van de trilogie die begon met ‘De lachende eland’ en ‘De averechtse lynx’ - beseft hij maar al te goed dat doodgaan zelfs de besten kan overkomen.

Samenvatting van het verhaal
Karin; ‘Het enige wat hij echt van zijn vrouw verlangde, deed zij niet; doodvallen’. Ben Bardet, minister van staat en zijn vrouw Bernadette Beckers leven al jaren naast elkaar en zijn elkaar meer dan beu. Hij kan niet weg, omdat hij haar geld nodig heeft en zij wil er alles aan doen om hem uit haar leven te bannen.

Peggy; Na zijn ontslag bij de commerciële zender moet Ruben De Jongh tegen wil en dank als freelance journalist aan de slag. ‘Dat zou toch moeten lukken met wat ik allemaal heb ontdekt’, bedacht Ruben terwijl hij in de verte een vliegtuig richting Zaventem zag afdalen. En toen zag hij iets vallen. ‘Hoog, Ruben, kijk omhoog Ruben, want daar is de blauwe lucht’.

Alex; Het verhaal begint met de journalist Ruben de Jongh die net op straat is gezet bij de commerciële omroep en nu als freelancer verder probeert te gaan. Als hij op de snelweg rijdt komt er iets uit de lucht vallen wat later het lijk van een vluchteling blijkt te zijn.

Karin; Als Ruben De Jongh onderweg is voor een sollicitatie bij de openbare omroep ziet hij iets uit de lucht vallen. ‘Hij wist wat hij gezien had, hij wist dat hij geluk had....’ Auto’s remmen en als Ruben uitstapt ziet hij dat hij gelijk had. Uit de lucht is een gedaante naar beneden gevallen. iPhone in de aanslag en filmen maar.

Lisette; Ruben komt onbedoeld terecht in een echtelijke twist, nadat hij getuige is geweest van een bizar en gruwelijk ongeluk op de snelweg bij Antwerpen.

Peggy; Ruben is getuige van iets dat uit de lucht naar beneden valt. Dit gebeuren zorgt ervoor dat Ruben gecontacteerd wordt door Bernadette Beckers een mensenrechtenactiviste.

Karin; Het gedaante blijkt een vluchteling te zijn en door het toeval dat Ruben als eerste ter plekke was en de verslaggeving gedaan heeft, wordt hij gecontacteerd door mensenrechtenactiviste Bernadette Beckers. Zij wil Ruben voor haar karretje spannen om het vluchtelingenprobleem aan te pakken en hem naar Italië sturen voor een reportage. Voor Ruben de uitgelezen kans om terug naar Catania te gaan en de dood van zijn vrouw, Caterina te wreken.

Peggy; Ben Bardet en zijn vrouw Bernadette leven naast elkaar. Zij wil vooral af van haar man, die meer oog heeft voor andere schoonheden en haar geld dan voor haar. ‘Spiegeltje, Spiegeltje aan de wand...Ik maak hem van kant’. Ben Bardet ziet een leven met zijn vrouw ook niet meer zitten, maar het fortuin dat zij bezit heeft hij absoluut nodig en dat wil hij zeker en vast niet laten schieten.

Alex; Nadat hij zich meer in dit verhaal verdiept komt hij al snel uit bij een politieagente uit Noorwegen, die nu werkt als veiligheidscoördinator voor een minister, die zich op haar beurt weer bezig houdt met de vluchtelingenkwestie in Europa.

Peggy; In Catania roept de Pupparu of Poppenspeler een geheim en vertrouwelijk genootschap van 11 samen. ‘De man in zwart pak, zwart hemd en zwarte das nam een kopie van Date’s Divina Commedia vast en las hardop: ‘Lasciate ogni speranza, voi ch’ entantz’. Laat alle hoop varen, gij die hier binnentreedt’. Hij is uit op wraak en macht. Het liefst zou hij Ruben de Jongh zo snel mogelijk verenigd zien met zijn vrouw.

Karin; In Catania zit de Poppenspeler ook niet stil en roept de Commissie van twaalf bijeen. Wat in Zweden gebeurt is ligt hem nog vers in het geheugen en als het van hem afhing zou Ruben De Jongh snel met zijn vrouw verenigd worden.

Lisette; Ruben reist af naar Catania om verslag te doen van de vluchtelingencrisis, maar Ruben heeft nog een andere reden om naar Sicilië af te reizen. Hij wil namelijk de dood van zijn vrouw wreken en de man verantwoordelijk hiervoor bevindt zich in Catania.

Peggy; De 23-jarige Natnael is onderweg naar elders. ‘Elders had het grote voordeel dat het vooral elders was’. Als vluchteling is hij op weg van Eritrea naar het beloofde land. Italië in zijn geval. Hij is op weg naar een beter leven. Vanuit Tripoli bereik hij de Siciliaanse havenstad Catania.

Alex; Ruben de Jongh vertrekt samen met zijn twee dochters naar Catania, op het Italiaanse eiland dat kampt met een vluchtelingenstroom. Onder het mom dat hij de Belgische ex-politicus helpt gaat hij, geholpen door een vriendin, op zoek naar zijn verleden om daar definitief mee af te rekenen.

Peggy; Op vraag van Ben Bardet reist Ruben af naar Sicilië. Officieel om een onderzoek te doen en een boek te schrijven over de vluchtelingenproblematiek. Ruben ziet hier de kans om in Sicilië op zoek te gaan naar de man die verantwoordelijk is voor de dood van zijn vrouw. En hiermee begint de wraak, de ellende, de schrik en de horror pas. Zeker wanneer zijn dochters ook nog in een zeer penibele situatie verzeild geraken.

Karin; In Catania gaat Ruben op onderzoek uit met de hulp van Nicoletta, een goede vriendin van zijn overleden vrouw Catarina. Hij wil afrekenen met de demonen uit zijn verleden. Dit moet hij alleen doen; ‘Oog om oog, tand om tand, een leven om een leven....’

Lisette; Gaat dat Ruben lukken en wat heeft de komst van een zwarte olifant ter ere van de St.Agatha processie met dit alles van doen?

Beoordeling
Alex; Nadeel van het lezen van een trilogie is natuurlijk dat het lezen van een laatste deel vaak kennis vraagt van het voorafgaande. Nu blijkt dat met ‘De Zwarte Olifant’ erg mee te vallen. Een merkwaardige Belgische ex-politicus en zijn bijzondere vrouw, een vluchteling uit Eritrea en een maffiabaas met de bijnaam de Poppenspeler uit Sicilië en je hebt prima ingrediënten voor een thrillerachtig verhaal dat doordrenkt is met humor.

Lisette; Het boek begint met een stuk tekst uit een lied van Frans Halsema (1939-1984);

Vluchten kan niet meer,
‘k zou niet weten hoe
Vluchten kan niet meer,
‘k zou niet weten waar naartoe
Hoe ver moet je gaan
De verre landen zijn oorlogslanden
Veiligheidsraadvergaderingslanden,
Ontbladeringslanden, toeristenstranden
Hoe ver moet je gaan
Vluchten kan niet meer

Vluchten kan niet meer, heeft geen enkele zin
Vluchten kan niet meer, ‘k zou niet weten waarin
Hoe ver moet je gaan

Deze strofe triggert. Waarvoor kan er niet meer gevlucht worden? Is het een voorbode voor het hele verhaal? Uiteindelijk blijkt de tekst goed gekozen.

Peggy; In het boek lopen 4 verhaallijnen door elkaar. En bijkomend is er nog een link met de vorige delen van de trilogie. Dit maakt dat je zeker in het begin je aandacht zeer goed bij de tijdsaanduidingen bovenaan ieder hoofdstuk moet houden, anders raak je soms de draad kwijt.

Karin; Vooral in het begin had ik moeite met de vele Italiaanse namen die de revue passeerden. Ook is het goed op te letten, want er lopen verschillende verhaallijnen door elkaar. Gelukkig wordt dit goed aangegeven boven elk hoofdstuk. 

Lisette; Ruben is op de vlucht voor zichzelf, het leven nadat zijn vrouw is omgekomen. Wraak als enige uitweg naar de weg terug om een meer vreedzaam bestaan voor zichzelf terug te vinden. De schrijver koppelt deze vlucht aan de huidige vluchtelingencrisis die Europa sinds maanden stevig in haar greep houdt. Zonder tot veroordelingen te komen, laat de schrijver zien hoe menselijk de vlucht is, of het nu gaat om het ontvluchten van een oorlog, innerlijke demonen die ontvlucht worden, of gewoon het vluchten op zoek naar betere omstandigheden, ieder mens is op zijn manier bezig met een vlucht naar een vreedzamer leven.

Peggy; Het boek is doorspekt van allerlei citaten, wat soms een nadeel is voor de vlotte leesbaarheid van het boek. Zeker naar het einde toe had ik het gevoel dat er wat teveel citaten voorkwamen, hoewel ik ook mijn petje af doe voor de schrijver dat hij op deze uitzonderlijke en correcte manier zoveel citaten in één boek kan verwerken. Ik ben ervan overtuigd dat er zeker een publiek is dat hiervan smult.

Karin; Treland is erin geslaagd om op verschillende manieren ‘vluchten’ te verwerken in zijn boek, daar draait het verhaal om. Vluchten uit een huwelijk, vluchten voor je verleden, vluchten voor een beter leven, vluchten voor...... Knap hoe hij de verschillende verhaallijnen, waar een ieder voor iets op de ‘vlucht’ is, allemaal laat samen komen.

Alex; ‘De Zwarte Olifant’ is vooral een feelgood boek. Het boek is met vaart geschreven en lees je, door de gebruikte humor, met een brede glimlach op je gezicht. Soms wordt er gebruik van citaten uit de klassieke literatuur, muziek en film om het verhaal te ondersteunen.

Peggy; Er is ook regelmatig een referentie naar actuele liedjes teksten. Dit is wel zeer leuk! Eigenlijk zit het boek vol van referenties. Als Vlaamse lezer ontdekte ik ook gelijkenissen met bestaande Belgische politici en mediafiguren. Ook Antwerpse songteksten kwamen aan bod. In zijn nawoord spreekt de auteur over al deze verwijzingen, met zelfs een overzicht vanwaar hij al de inspiratie vandaan heeft. Vooral naar de Vlaamse en Antwerpse verwijzingen en teksten toe, stel ik me wel de vraag of het boek voor onze noorderburen even leuk lezen is als voor mij. Ik vrees dat voor hen veel van deze verwijzingen weinig zeggen.

Lisette; Zonder belerend of dramatisch te zijn schetst de schrijver met bij vlagen humoristische passages een bijzonder verhaal. Bijzonder vanwege de onderwerpen die samenkomen, een Belgische politicus die samen met zijn vrouw in een bizarre fase van hun huwelijk zijn beland, de maffia op Sicilië, een zeldzame zwarte olifant, de vluchtelingencrisis, een uitgerangeerde misdaadjournalist en de hoop op liefde en geluk. Het lukt de schrijver om van dit alles een fascinerend verhaal te maken zonder het gevoel te krijgen dat je een totaal ongeloofwaardig plot zit te lezen.

Karin; Wie de vorige boeken van Treland heeft gelezen weet dat zijn verhalen geschreven zijn met ruimte voor humor, veel humor en woordspelingen. Een paar leuke voorbeeldjes hiervan; ‘De gewonden waren in het verkeer gevallen, en de dode was ook in het verkeer gevallen. Maar dan letterlijk, zo bleek’ of ‘..... als frustratie een olympische discipline was maakte ze kans op goud’. Meermaals heb ik met een big smile op mijn gezicht gezeten. Toch moet het mij van het hart dat in dit boek de (Italiaanse) citaten me rond de oren vlogen, tot vervelens toe zelfs. En ook al geeft de auteur in zijn nawoord aan hoe hij aan al die citaten komt en voel je zijn passie hiervoor, te veel is te veel. Het haalt de vaart eruit.

Alex; Verwacht echter geen thriller met vele lagen en puzzels. Daarvoor blijft het verhaal te veel aan te oppervlakte. Ook de personages worden niet al te erg uitgediept. De opbouw van het verhaal geeft wel het gevoel dat er heel bewust naar een eind van de serie is toegewerkt.

Peggy; Af en toe had ik moeite om het verhaal te zien tussen alle citaten, alliteraties, verwijzingen naar het verleden en naar bekende personen. Voor mij had er iets meer diepgang in de verschillende verhaallijnen mogen zitten en iets minder in de uitwerking van de citaten en verwijzingen. Het boek zit vol met ‘speelse’ details over geschiedenis, bekende figuren, songteksten, citaten, enz, maar dat staat in schril contrast met de details over de verhaallijn zelf. Soms lijkt het wel dat dit het belangrijkste is van het boek en dat het verhaal de bijzaak zijn. 

Karin; Verder zijn er veel verwijzingen naar songteksten die best leuk zijn. Dat Treland zich gedocumenteerd heeft voor hij aan ‘De Zwarte Olifant’ begon en kennis van zaken heeft, daar bestaat voor mij geen twijfel over. Het verhaal zit knap in elkaar en met de vorige twee delen meegerekend, werkt hij duidelijk naar een einde toe. Zijn schrijfstijl is pittig en ‘to the point’ en als je al de Italiaanse citaten wegdenkt, leest het boek lekker weg.

Lisette; Toch was het moeilijk om in het boek te komen, het te plaatsen. Dit had niets te maken met het feit dat de zwarte olifant het derde deel van een trilogie is, want ook zonder de vorige delen gelezen te hebben, was dit deel goed te lezen. Ook lag het niet aan de schrijfstijl die kort, bondig, dynamisch, bij vlagen erg humoristisch en prachtig is. Heerlijke zinnen als “Geweld is geen oplossing. Nooit. Als er een mug op je balzak komt te zitten, besef je dat” en “Haal de maaltijd uit de oven na 40 minuten en houd na 40 minuten en 3 seconden uw vingers 10 minuten onder de koude kraan”. Het absurdisme maakte het
lastiger. Mannen die in bed alleen presteren met hun paars-witte Anderlecht shirt aan. Ook zit er vrij snel in deel 1 een passage die wat mij betreft geschrapt had mogen worden. Zo gruwelijk, zo bizar, dat het verder lezen echt moeite kostte. Gelukkig maakt de auteur het goed om na deze scene het verhaal mooi te laten ontvouwen met een slot dat tot nadenken aanzet;
“Vluchten kan niet meer, heeft geen enkele zin
Vluchten kan niet meer, ‘k zou niet weten waarin
Hoe ver moet je gaan”.

Conclusie
Alex; ‘De Zwarte Olifant’ is voor mij geslaagd als verhaal. Prima ontspanning om op een prettige wijze enige verloren uurtjes mee te vullen. Ik ben ook zeker benieuwd wat er in de voorafgaande delen is gebeurd dus daar nog maar eens naar op zoek. 3 sterren als beoordeling.

Lisette; Een bijzonder boek met humor, pakkende zinnen, actuele thema’s, een fascinerend plot, diverse bijzondere personages verwezen tot een geloofwaardig geheel maken het vier sterren waard, maar de haast onleesbare gruwelijke passage en de bij vlagen gebruikte absurdistische karakteristieken zijn voor mij een minpuntje. Vandaar dat het boek 3.5 ster krijgt.

Peggy; Ik vind dat de auteur een knap staaltje schrijfkunst heeft neergezet door al de verschillende verhaallijnen met elkaar en met de vorige boeken van de trilogie te verweven. Ook in dit boek is het thema van de olifant zeer mooi door alle verhaallijnen verwerkt. Het plaatje klopt, voor mij! Ik heb het boek graag gelezen. Het was een aangenaam tussendoortje. En bovendien zeer actueel met de verhaallijn over de huidige vluchtelingenproblematiek. Ik geef het boek graag 3 sterren.

Karin; Een originele verhaallijn met aandacht voor de actualiteit, Treland weet hoe je humor en spanning samenbrengt. Een boek waar ik verschillende uurtjes van genoten heb, maar voor mij hadden er minder citaten in gemogen en had ik de karakters iets beter uitgewerkt gezien, daarom drie sterren voor ‘De Zwarte Olifant’.

Geen opmerkingen: