woensdag 23 maart 2016

'De val van Turing' - David Lagercrantz

 
Genre: roman
Uitgever: Signatuur
ISBN: 978 90 5672 544 0
Uitvoering: paperback
Aantal pagina's: 400
Uitgave: februari 2016


Met dank aan uitgeverij Signatuur voor dit recensie-exemplaar.


Alan Mathison Turing (Londen, 23 juni 1912 – Wilmslow, 7 juni 1954) was een Britse wiskundige, computerpionier en informaticus, mathematisch bioloog en logicus.
Alan Turing heeft tijdens zijn leven veel belangrijk werk verricht. Het belangrijkst zijn zonder twijfel zijn theoretische vorderingen op het gebied van de berekenbaarheid geweest, en de Turingmachine, een mechanisch model van berekening en berekenbaarheid en daarmee een model voor een computer. Het bekendst bij het grote publiek is de Turing test, en zijn betrokkenheid bij het kraken van de Enigma-code waardoor de Britten tijdens de Tweede Wereldoorlog op de hoogte zijn geweest van de locaties van de onderzeeërs van de Duitsers.
(Bron: https://nl.m.wikipedia.org/wiki/Alan_Turing)

Cover 
Het is een interessante cover om naar te kijken. Je ziet een man in een halfdonkere ruimte aandachtig naar een soort machine kijken. De kleding van de man is ouderwets, uit de vorige eeuw, jaren 50. De kleuren van de kaft (bruine tinten) passen zeer goed bij het gehele plaatje. De titel staat er in vaalgele letters op. Verder staat er op de cover vermeld dat de schrijver David Lagercrantz ook ‘Wat ons niet zal doden – Millennium 4’ heeft geschreven. Er staat onderaan de cover een quote van de Sunday Telegraph: ‘Fascinerende Roman over Alan Turing. Zet de zenuwen op scherp.’
De cover krijgt van mij een 8.

Samenvatting van het verhaal
het is 1954. Rechercheur Leonard Corell krijgt een zaak toegewezen betreffende een ogenschijnlijke zelfmoord. Het is aan hem om dit uit te zoeken. Bij aankomst op de plaats delict blijkt de overledene ene Alan Turing te zijn. Deze naam komt Corell enigszins bekend voor. Tijdens het onderzoek wordt het hem duidelijk dat het om niemand minder gaat dan Alan Turing, een briljant wiskundige. De omstandigheden waaronder deze wetenschapper is gestorven, zijn verdacht. Corell vindt dat de zaak vreemd in elkaar steekt en het geeft hem een gevoel van onbehagen.

Corell leest het materiaal door dat ze over Turing hebben kunnen vinden. Langzamerhand raakt de rechercheur geboeid vanwege enkele parallellen met zijn eigen leven. Corell is zelf altijd zeer geïnteresseerd geweest in wiskunde, maar door omstandigheden in zijn leven heeft hij gekozen voor een andere carrière, die van rechercheur, in plaats van te gaan studeren. Corell raakt geïntrigeerd door bepaalde zinnen van Turing over een paradox en crisis in de wiskunde. Corell kan de zaak niet loslaten, hij kan zich niet neerleggen bij de conclusie dat Turing zelfmoord zou hebben gepleegd en gaat op onderzoek uit. Tijdens dit onderzoek krijgt Corell het vermoeden dat Turing ook na de oorlog werkzaam is geweest voor geheime organisaties. Zou dit te maken kunnen hebben met de dood van Turing?

Conclusie 
Het boek is niet zomaar een roman met thrillerelementen. Het bevat vele lagen. O.a. politieke, psychologische en wetenschappelijke zaken (wiskundige logica) worden uitgebreid besproken. Geschiedenis en feiten over Alan Turing zijn verweven in dit verhaal. Turing was homoseksueel en dat was in die tijd strafbaar. Hij heeft er zelfs een tijd voor in de gevangenis gezeten, praktiserende homo's stonden in die tijd gelijk aan criminelen. Niet alleen communisten werden nagetrokken en vervolgd op verdenking van verdenking van spionage maar ook homoseksuelen, vooral als ze in overheidsdienst waren of op de hoogte waren van staatsgeheimen. De net opgerichte CIA was na onderzoek tot de conclusie gekomen dat homoseksuelen gechanteerd konden worden vanwege hun geaardheid, maar vooral omdat ze niet te vertrouwen zouden zijn. Het zouden mensen zijn die perverse handelingen plegen en geen karakter tonen. Om die reden zouden ze onvoldoende ruggengraat hebben om een verantwoordelijke positie te kunnen bekleden. Onvoorstelbaar dat dit werd gedacht, nog maar enkele tientallen jaren geleden. Met het hoofdpersonage Leonard Corell heeft David Lagercrantz een zeer sterk (fictief) karakter neergezet. Dit hoofdpersonage is gedetailleerd beschreven. Er wordt met regelmaat teruggekeken op zijn jeugd en zijn relaties met zijn ouders, zodat je een goed beeld krijgt wie Corell nu precies is. Corell's gemoedstoestand bepaalt vooral in het begin de sfeer van het verhaal. Hij is lethargisch, depressief. Totdat Corell op de notities en wiskundige beweringen stuit. Het maakt iets bij hem los en de toon van het verhaal verandert dan ook. De combinatie Alan Turing en het fictieve personage Corell is goed uitgewerkt door de schrijver.

De sfeer is in het begin van het boek vrij somber en afstandelijk van toon, ik had toen moeite met doorlezen. Ik ben achteraf blij dat ik heb doorgezet. In het begin krijg je veel te lezen over de geschiedenis van die tijd en wiskundige feiten. Het zit weliswaar verweven in het verhaal, maar het leest vrij taai. Ook de toon, die mede door het hoofdpersonage Corell erg somber van aard is, maakt het lezen van het boek in eerste instantie een uitdaging. Maar dan is er een keerpunt. Op een gegeven moment besef je dat je juist informatie nodig had om een goed idee te krijgen van de naoorlogse jaren, de paranoia die er toen heerste, om een beter beeld krijgen van de problemen waarmee Alan Turing worstelde toen hij in de oorlog een machine bouwde om de Enigma-code van de Duitsers te kraken. Het tweede deel van het boek is een stuk toegankelijker geschreven. Het bevat niet meer alleen feiten, maar er is ook meer interactie met andere, nieuwe personages. Tegen het einde wordt het boek bijzonder interessant. Ik had niet verwacht dit te kunnen zeggen. De sombere toon is weg, het verhaal loopt soepel en leest vlot, nu juist mede dankzij de vele geschiedkundige en wiskundige informatie die je in je achterhoofd hebt. De epiloog is zonder meer grandioos en een prachtige afsluiting van het verhaal. Het nawoord van de schrijver is de moeite waard om te lezen. David Lagercrantz geeft hierin uitleg over het ontstaan van het idee voor het boek. Het is tevens interessant om over de achtergrond van de schrijver zelf te lezen.

Laat je dus niet weerhouden door het eerste deel van het boek. Ik ben blij dat ik het niet heb gedaan en kijk toch met tevredenheid terug op deze interessante roman en geef hem uiteindelijk 4 welverdiende sterren, ondanks de stroeve start.


Jeanine Feunekes-Both – Recensent De Perfecte Buren






Geen opmerkingen: