maandag 21 maart 2016

'Een vlaag van waanzin' – Corine Hartman



Genre: literaire thriller
Uitgever: Cargo
ISBN: 9789023496199
Uitvoering: paperback
Aantal pagina’s: 304
Uitgave: februari 2016

Met dank aan Uitgeverij Cargo voor deze recensie exemplaren.

Gelezen door Charles Kuijpers, Melissa Skaye en Patrice van Trigt (Team DPB).

'Ik zou alles, alles voor haar doen, altijd, ze hoeft maar een kik te geven en ik ren voor haar. Het kan niet waar zijn dat ze zomaar zegt: ik ga bij je weg. Het mag niet. Alles zal ik uit de kast halen om dat te voorkomen. Alles.'   
Voor de buitenwereld vormen ze een perfect gezin: Anthonie en Romée van Baerle en hun drie kinderen. Ze wonen in een villa met zwembad. Hij is een succesvolle ondernemer, zij een toegewijde yogalerares. Maar dan krijgt Anthonie van zijn vrouw te horen dat ze hem gaat verlaten. Romée is verliefd op een ander en wil een tijdje op zichzelf gaan wonen om afstand te nemen. Die nacht vermoordt Anthonie zijn vrouw. Dit is zijn verhaal. En het hare.

Cover

Melissa; Het omslag van Een vlaag van waanzin is vrij eenvoudig en daarom des te opvallender. Vogels komen veelvuldig terug in het verhaal, het roodborstje in een oud schrift van Anthonie. De oranje letters passen bij het vogeltje en de lichte achtergrond. Ik vind het mooi. Een dikke 8,5.

Charles; De cover van het boek is eenvoudig en daardoor krachtig. Op een witte achtergrond staat de naam van de schrijfster in forse maar niet zwaar aangezette zwarte letters bovenaan.
Daaronder is een dood roodborstje te zien. En weer daaronder is de titel te lezen in grote oranje kapitalen, in nagenoeg dezelfde kleur als de borst van het vogeltje.
Aanvankelijk is de betekenis van de cover een raadsel doch dat wordt ver in het verhaal duidelijk. En het blijkt direct op een element uit het verhaal te slaan. De cover krijgt een 8.

Patrice; De cover is mooi vanwege de eenvoud. In het verhaal wordt duidelijk waarom voor dit ontwerp is gekozen. De kleuren zijn mooi en krachtig, het vogeltje heeft eenzelfde kleurstelling als de letters. Het is een uitnodigende cover om het boek uit de schappen te nemen. Een dikke 9 voor deze coverkeuze. 


Samenvatting van het verhaal

Charles; Anthonie (Ton) en Romée van Baerle leiden met hun kinderen Thijmen en de tweeling Ciara en Chloë een mooi en gelukkig leven. Hij is directeur/eigenaar van een reclamebureau en zij is yogalerares. Anthonie is bijna manisch gebiologeerd door vogels en daarnaast verdrinkt hij bij tijd en wijle in filosofische boeken. Onder meer Plato maakt zijn opwachting, bepaaldelijk geen lichte kost. Dan ontstaan er barstjes in hun geluk. Het reclamebureau kampt met tegenslagen met financiële gevolgen.

Melissa; In ‘Een vlaag van waanzin’ draait het om het gezin van Baerle: Anthonie, Romée en hun drie kinderen: Thijmen (14) en de tweeling Chloë en Ciara (11). Een gelukkig gezin, met de nodige ups en downs die in elk gezin kunnen voorkomen. Toch zijn er ook zorgen. Het reclamebureau van Anthonie heeft het door de crisis zwaar, er komen amper nieuwe opdrachten binnen.

Patrice; Ze hebben het toch maar goed voor elkaar. Romée en Anthonie staan voor de buitenwereld als stabiel en fortuinlijk gezin te boek. Niets wat hen in de weg ligt, zowel qua carrières als gezin. Toch sluimert er iets, Anthonie zondert zich steeds vaker af, isoleert zich van het gezin.

Charles; Tegelijkertijd ontstaat spanning in hun huwelijk als Jelle, de oude schoolvriend van Romée, in beeld komt. Anthonie zondert zich steeds meer af, wordt achterdochtig en windt zich zelfs op als zijn broer Stijn, een vrijgevochten levensgenieter en daarmee een tegenpool van Anthonie, op een familiefeestje onschuldig flirt met Romée. Zijn zus Vivianne, die de scheepswerf van hun dementerende vader heeft overgenomen, is daar getuige van en probeert de zaak te sussen.

Melissa; Daarover praat hij niet met zijn vrouw. Anthonie’s vader is beginnend dementerend. De relatie tussen vader en zoon loopt niet soepel, dit heeft te maken met Anthonie’s jeugd. Het is vooral Romée die zorg draagt voor haar schoonvader. De broer van Anthonie, Stijn, is een losbol. Snuift eens een lijntje, vriendin hier en vriendin daar. Neemt het leven niet zo nauw, de gezondheid van zijn broer ook niet. (Dan denk ik even aan wat hij flikt als de broers samen weg zijn, maar ik niet wil verraden.) Stijn wil een film maken over dementie en dan met zijn vader in de hoofdrol.

Patrice; Zorgen om zijn werk nekken hem, hij maakt zich grote zorgen. In plaats van hier met zijn vrouw over te praten, te zoeken naar een oplossing, trekt hij zich steeds meer terug. En ja, dan komt Romée op een school reünie een oude liefde tegen die de nodige gevoelens bij haar oproept en dat is wederzijds. Wat volgt is zijn de eerste stapjes richting de ondergang van het gezin, het wordt nooit meer hetzelfde.

Charles; De kwestie waait over en Anthonie en Stijn gaan samen een weekend op pad. Als ze terugkomen vindt een vervelend ongeluk plaats in de straat waar Anthonie en Romée wonen.
De verhouding tussen hen bekoelt steeds meer en met frisse tegenzin bezoekt Anthonie samen met Romée de relatietherapeut Jan-Jaap Prinsen. Een regelmatig terugkerende gedachte bij de echtelieden is dan: “we houden een illusie in stand.” En de ontmoeting met de mysterieuze Luuk brengt Romée uit haar evenwicht dat ze echter snel hervindt.
Niet veel later slaan plotsklaps de stoppen door bij Anthonie. Er voltrekt zich een vreselijk drama……

Melissa; Als Romée op een reünie haar oude vlam Jelle tegenkomt, merkt ze dat ze nog steeds gevoelens voor hem heeft. Dat is andersom net zo. Jelle wil graag contact, Romée denkt daar veel over na. Anthonie merkt dat er iets is, maar trekt zich steeds meer terug in zijn eigen wereld, hij wordt achterdochtig en het huwelijk wordt steeds slechter. Ook de zorg betreffende zijn reclamebureau en zijn vader, drukken zwaar op hem. Die ene sigaret per dag worden er al snel meer, de drank wordt ook heel gemakkelijk gedronken. Er zijn signalen, Anthonie weet dat zelf heel goed, ook wat drank met je geest kan doen.
Het stel leeft langs elkaar heen, als er al over wordt gesproken is dat met Stijn of zus Vivianne. Want ook die merken de huwelijkscrisis op.

Patrice; Een aanloop naar een definitieve ontknoping is onvermijdelijk. Zowel Anthonie als Romée zal moeilijke beslissingen moeten nemen na al zoveel jaren samen te zijn geweest. Alsof dát de dreun is die Anthonie nodig had om te zien dat hij dreigt te gaan verliezen wat hem zo lief is en hem wakker schudt. Vervolgens raakt niet Romée maar hij volledig de controle over zichzelf en de situatie kwijt. Romée geeft aan niet langer de schone schijn op te willen houden. De bom barst in het voormalig zo gelukkige gezin met desastreuze gevolgen.

Melissa; Er is een alarmsignaal, maar daar wordt niets mee gedaan. Dat is goed beschreven, want al is dat signaal (altijd achteraf) heel duidelijk, op dat moment lijkt het niet meer dan een emotionele fout. Als lezer hoor je de bellen natuurlijk wel hard rinkelen.
Met Kerst zegt Romée tegen Anthonie dat ze dit leven samen met hem niet meer trekt. Ze wil na de feestdagen vertrekken, afstand nemen, want ze houden een illusie in stand. Wat volgt is een vlaag van waanzin, een familiedrama, met alle gevolgen van dien.


Conclusie

Charles; Het nieuwe boek van Corine Hartman draagt de titel “Een vlaag van waanzin” en wordt op de cover een literaire thriller genoemd. Wat direct opvalt is de ondertitel “Een op waarheid geïnspireerd familiedrama”. Deze zinsnede is zowel taalkundig als inhoudelijk enigszins opmerkelijk. Laat haar maar eens goed tot u doordringen.
De proloog is cursief gedrukt en beschrijft een heftige scène waarin iemand zowel feitelijk als figuurlijk vastzit. Daarmee lijkt de spanning geschapen. In het boek staan tussen de “gewone” hoofdstukken door korte cursief gedrukte hoofdstukken waarin de gedachtewereld van een der hoofdpersonen wordt beschreven. Opvalt dat deze hoofdstukken veelal iets voor de muziek uit lopen. Het zijn zgn. flashforwards, die de lezer nieuwsgierig maken en een betrokken gevoel geven.

Melissa; De flashforwards in Een vlaag van waanzin zijn de gedachten van Anthonie. Het begint ermee, dat trekt je het verhaal in. Voor een moment wekte de cursieve tekst enige onduidelijkheid door de vier maanden die ertussen zitten, later was die verwarring er niet meer. De flashforwards werken toe naar het moment waar het in dit verhaal om draait. Het brengt geen spanning met zich mee, je weet al waar het naartoe gaat, maar de manier waarop is huiveringwekkend en geeft de titel een juiste lading mee.

Patrice; Hartman heeft een vlotte pen waardoor het boek snel leest. Geen moeilijke dialogen of termen die onduidelijkheid oproepen. Gezinsdrama’s zijn actueel en helaas geen uitzondering meer. Hartman heeft daar op ingespeeld en dit thema gebruikt voor dit verhaal. De aansprekende personages met hun dagelijkse sores zijn goed neergezet. De emoties waarmee ze te maken krijgen hadden wat meer aangedikt mogen worden, meer intens, het blijft vaak te veel op de vlakte gezien de heftige ontwikkelingen. De tragiek is er wel, het is ook heftig wat er gebeurt maar echt vernieuwend of origineel is het natuurlijk niet meer.

Charles; Corine Hartman heeft al vele thrillers op haar naam staan. Zij heeft een toegankelijke en vloeiende schrijfstijl waardoor het verhaal gemakkelijk leesbaar is. Ingewikkelde of vergezochte metaforen komen nagenoeg niet voor. Bovendien is het boek vrijwel foutloos hetgeen een compliment waard is.
Incidenteel lijkt de schrijfster even uit de bocht te vliegen, zoals in de eerste zin van het eerste hoofdstuk:

“Het vieren van een verjaardag, bedacht Anthonie, was misschien vooral een vorm van ontkenning dat het leven eindig is.” 

Wellicht is Anthonie door zijn liefde voor de filosofie wat los van de grond gekomen, maar je zou hier toch in plaats van “ontkenning” het woord “bevestiging” verwachten. Of toch niet? Dit soort (onbedoelde?) raadseltjes die aanleiding tot langdurige overpeinzingen kunnen geven, leidt de lezer te zeer af van het verhaal.

Melissa; Anthonie en Romée zijn goed uitgewerkt. De kinderen leer ik een beetje kennen, maar toch blijven ze vaag. Ze hebben hun bezigheden: school, opdrachten, sport, afspraken. Dat de kinderen later in het verhaal verdriet hebben wordt beschreven, maar ik voel het niet echt. Ik vergelijk het met mijn eigen kinderen: zouden die zo reageren na een bepaald drama? Ook in de tijden daarna, de manier waarop hun leven volledig in puin ligt? Natuurlijk is elk kind anders, maar ik wil hier niet verder op in gaan om niets weg te geven.

Patrice; Het feit dat dit verhaal is gebaseerd op een waargebeurd verhaal maakt het wel extra realistisch en zuur. Hartman heeft gekozen voor een scenario dat veel lezers aanspreekt en momenten van herkenning zal opleveren qua belevingswereld, namelijk een gezin met zijn perikelen. Al valt dit gezin in de bovenste regionen van de ‘gezinnenmarkt’, het is altijd lekker om je te verliezen in de kommer en kwel van de rijken onder ons. En als er dan ook nog eens wat spannends bij komt kijken is het helemaal goed. Wat opviel was dat er geregeld nieuwe wendingen in het verhaal worden geïntroduceerd en dat die daarna geen vervolg vinden. M.a.w. het zijn geen functionele wendingen die het verhaal ten goede komen, het is informatie meer niet.

Charles; Ook op bladzijde 34 is een zweverige zin te lezen:

“Te beseffen dat haar gedachten het resultaat zijn van een wisselwerking tussen oneindige, individuele krachten.”

Dit vergt wel veel van de lezer die wil begrijpen wat hij leest.
Deze voorbeelden zijn evenwel zeker niet symptomatisch voor het boek. Integendeel, de lezer wordt verder in de watten gelegd. Het verhaal is niet complex en daardoor ook voor een luie lezer zeer verteerbaar.

Melissa; Er wordt veel nagedacht. Over het heden, het leven, gezin, carrière en het verleden. Soms te veel omdat al dat overpeinzen wat saai wordt. Dit is persoonlijk, ik ben een thrillerlezer en zit graag op het puntje van mijn stoel. Door verschillende oogpunten las ik soms vrijwel hetzelfde en dat zag ik als herhaling. Ik wil geen dingen weggeven, maar soms dacht ik: heeft wat ik nu lees nut voor het plot? De hond bijvoorbeeld, waarom?

Ik houd van verrassingen, word graag op een verkeerd been gezet. Dat Romée een geheim bleek te hebben, bezorgde mij een spanningskriebel. Ik wilde dolgraag weten wat dat geheim was. Ik kan het niet benoemen, dan zou ik van alles weggeven, maar ik had daar graag wat meer over gelezen, het echt meegemaakt, in plaats van achteraf te lezen. Romée krijgt te maken met dat geheim, er komt iemand in haar leven, en dat heeft een zeer goede reden. Ik had op die ontmoeting gehoopt, had erbij willen zijn, had ook graag een reactie gezien betreffende de mail die Romée had gestuurd.

Beoordeling

Charles; Echt spannend is het echter niet. Het is dan ook twijfelachtig of de aanduiding “literaire thriller” terecht is. Over de louter marketingtechnische toevoeging “literaire” is al veel geschreven. Het wordt tijd dat de uitgevers daarmee stoppen, het voegt niets toe behalve ongerechtvaardigde verwachtingen over een hoog literair gehalte. Laat Connie Palmen het maar niet horen!

Melissa; Hartman heeft een vlotte pen, geen heel moeilijk taalgebruik. Wat ik wel iets lastig vond is dialoog van meer personen in een zin, in plaats van een nieuwe regel. Op die manier was het even goed opletten wie wat zei. Het idee achter dit verhaal is fascinerend, wat Anthonie drijft wordt met één zin, (wat zijn mantra wordt) heel duidelijk. Romée kruipt (zeer begrijpelijk) weg, maar dat is nu juist het punt: ze mág niet weg. Dat was een regelrechte duik in het hoofd van Anthonie.

Patrice; Ondanks dat het een lekker geschreven boek is heeft deze lezer twijfel bij de genrekeuze, in dit geval literaire thriller. Dat literaire laten we even in het midden maar een thriller is het boek mijns inziens niet. Het is eerder een roman met zo nu en dan een opwerping tot spanning die vervolgens niet tot ontwikkeling komt. Erg is dat niet, ware het niet dat de genrekeuze en het onderwerp wel verwachtingen oproepen die gevoelsmatig dus niet worden waargemaakt. Jammer? Ja en nee.

Charles; Tot slot: onduidelijk blijft wat de toegevoegde waarde is van het herhaaldelijk gebruik van een schuttingwoord dat in vroeger tijden de afkorting van de Katholieke Universiteit Brabant was. Dat gebeurt in een kort stuk van het verhaal. In de ogen van sommige (of meer dan sommige?) lezers is dit niet functioneel.

“Een vlaag van waanzin” is een lezenswaardige roman met een vleugje spanning en vooral veel drama.

Het boek verdient drie sterren, gewoon goed dus!

Melissa; Een mening is ontzettend persoonlijk. Corine Hartman behoeft geen introductie meer, de thrillerlezer weet inmiddels verdomd goed wie deze auteur is. Hartman heeft nooit beweerd dat het harde actie zou zijn, meer onderhuidse spanning, en dat klopt. Maar zoals eerder gezegd houd ik van spannende thrillers, minder van een psychologische roman. Dat is Een vlaag van waanzin in mijn optiek, ook al staat er op de voorkant van het boek dat het een literaire thriller is. Aangrijpend is Een vlaag van waanzin zeker. Er kan iets bij mensen knappen, de angst om de angst verlaten te worden. Hartman beschrijft het op een (soms poëtische) manier waardoor ik denk: het kan ons allemaal overkomen, al roep je nog zo hard van niet. Juist door Anthonie neer te zetten als een wat saaie man die eigenlijk geen vlieg kwaad doet, komt het des te harder binnen.
(Spanning 2,5, plot 3,5, leesplezier 3, schrijfstijl 3,5, originaliteit 4, psychologie 4)
Totaal: 3,5 sterren

Patrice; Hartman heeft met ‘Een vlaag van waanzin’ een goed te lezen verhaal neergezet dat wel. Het zal veel lezers aanspreken en het leesplezier, gezien het onderwerp een vreemde woordkeuze, is goed vertegenwoordigd. Het doet denken aan het genre waar Noort, Vermeer en Verhoef hun lezers vinden en daar is een groot leespubliek voor te vinden. Maar spannend, zoals een echte thriller behoort te zijn? Nee, helaas. Gezien de laatste leeservaring met het werk van Hartman, ‘Doodskopvlinder’ (i.s.m. Tomas Ross) lag het verwachtingspatroon misschien ook wel heel erg hoog, dat zou kunnen meespelen t.a.v. dit verhaal.
Neemt niet weg dat er een aantal prettige leesuren met dit boek zijn doorgebracht en daarom verdient dit dan ook drie sterren (wat een goed boek betekent!)













Geen opmerkingen: