donderdag 14 april 2016

‘Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte’ – Joachim Meyerhoff


 
Genre: literatuur
Uitgever: Signatuur
ISBN: 978 90 5672 551 8
Uitvoering: hardcover
Aantal pagina’s: 312
Uitgave: maart 2016

Hartelijk dank aan uitgeverij Signatuur voor het beschikbaar stellen van het recensieboek.

Joachim Meyerhoff neemt ons in dit derde deel van de zesdelige “Alle Toten fliegen hoch”-serie mee naar de jaren dat hij in München bij zijn grootouders woont en een opleiding volgt aan de toneelschool. Met de name de verschillen in deze twee werelden worden belicht en dit doet hij op een humoristische, maar ook beschouwende wijze.

Cover
De cover heeft een bordeauxrode achtergrond. Rechtsonder staat een polaroidachtige foto van een vrouw die aan een touw hangt, terwijl ze in het water ligt. De rest van de cover, en dat is het grootste gedeelte, wordt in beslag genomen door de naam van de auteur, in het wit, en de titel van het boek, in het blauw. Het lettertype doet denken aan een krijtje, waarmee je op het krijtbord meerdere malen de penstreken hebt aangezet om de letter te schrijven. Een speels en eigenwijs lettertype. De cover springt er wat mij betreft niet uit. Niet bijzonder, eerder saai en het fotokiekje voelt misplaatst en de samenhang met de inhoud en de titel zie ik niet. De cover krijgt van mij een 5. Wat ik wel mooi vind is de binnenkant van de cover. Er wordt op een soort pentekeningachtige manier een scene getekend die een rol speelt in het verhaal. De tekening is in het rood en de woorden die de leerlingen vormen zijn in het grijs erbij gezet. De scene komt daardoor nog meer tot leven. De binnenkant krijgt van mij een 7.

Samenvatting van het verhaal
Na het overlijden van zijn broer heeft Joachim de behoefte om zijn ouderlijk huis in Noord-Duitsland te ontvluchten. Als hij in het kader van vervangende dienstplicht als een soort therapeutisch badmeester in een ziekenhuis in München aan de slag kan, grijpt hij deze kans dan ook met beide handen aan. 

Eenmaal in München gaat hij ook op auditie bij de toneelschool. Tot zijn grote verbazing wordt hij daar aangenomen. Zijn woonruimte, behorende bij de baan in ziekenhuis, gaat hiermee aan zijn neus voorbij. Hij besluit om tijdelijk bij zijn grootouders in te trekken. 

Zijn grootmoeder, die geen oma genoemd wil worden, maar grootmoeder, omdat ´oma’s oud, lelijk, klein en krom zijn´ is een voormalig actrice. Nog altijd gedraagt ze zich als een diva, dit in tegenstelling tot zijn opa Hermann. Hij is een theoloog en filosoof, die het leven serieus neemt. Beiden houden van een strak ritme en in hun huis staat alles al sinds dag één op een vaste plek, de ordelijkheid zelve. Dat staat dan ook haaks op het leven binnen de toneelschool. Daar waar de meest kleurrijke personen rondlopen, de lessen bestaan uit soms vreemde opdrachten en de concurrentie moordend is. Joachim laveert gedurende de aankomende vier jaren tussen deze twee werelden, terwijl hij ook nog eens de dood van zijn broer probeert te verwerken.



Conclusie
Joachim Meyerhoff is in staat om karakters tot leven te brengen met zijn zinnen, die afwisselend kort, dan weer lang zijn. Al naar gelang de situatie. Als grootmoeder aan het woord is, volgen er lange dramatisch aandoende zinnen en als grootvader aan het woord is komen er bedachtzame zinnen. Met zijn zinsgebruik diept hij de karakters nog verder uit. Dat geldt voor elk personage in het boek. Hiermee creëert hij een levensecht boek, alsof je als lezer onderdeel bent van zijn wereld. Met mensen waaraan je jezelf kan ergeren, waarmee je kan meeleven, mee kan lachen en huilen.

Zijn taalgebruik is sowieso treffend. Hij weet met de opening direct het verschil neer te zetten tussen het leven bij zijn grootouders en de toneelschool, terwijl er ook een overlap is, omdat grootmoeder een voormalig actrice is en “haar gehele persoonlijkheid had een onstuitbare neiging tot drama”. 

Het verhaal is doorspekt met humor. Zelden zo vaak hardop gelachen bij een boek, maar het boek is ook confronterend, met name de aftakeling van een mensenleven wordt goed in beeld gebracht met de steeds vaker optredende lichamelijke ongemakken en geheugenachteruitgang. Tevens is het boek treurig en vertederend. Onder andere de beschrijving van de relatie tussen zijn grootouders roept vertederende momenten op. De innerlijke strijd in Joachim wordt versterkt door de twee verschillende levens die hij leidt. Zoals bij zijn grootouders thuis alles volgens een vast stramien loopt, en de dagindeling gebaseerd is op de vijf tijdstippen waarop er verschillende soorten alcohol gedronken wordt, zo onvoorspelbaar is het leven op de toneelschool. 

De onzekerheid die hij daar ervaart wordt goed overgebracht en toch wringt daar iets. Hij zet zichzelf neer als iemand die niet op de toneelschool thuishoort, er geen aanleg voor heeft en dat rijmt niet met de wetenschap dat Joachim Meyerhoff inmiddels prijzen heeft ontvangen voor beste toneelspeler. Die wetenschap vooraf is moeilijk te verenigen met het beeld dat hij van zichzelf schetst op de toneelschool gedurende de vier jaren dat hij aan de toneelschool verbonden is. 

Ondanks zijn treffende schrijfstijl, eerder een vertelstijl, vlotte het boek niet. Het was makkelijk weg te leggen, duidelijk geen ik-moet-verder-lezen-boek, en ook al is het uit het leven gegrepen en bezit Joachim een fascinerende, en duidelijk geen doorsnee familie en levensloop, het blijft minder hangen dan op voorhand verwacht.
Ach, deze leegte, deze verschrikkelijke leegte krijgt van mij 3.5 sterren.

Lisette Woest-Appeldoorn -Recensente De Perfecte Buren







Geen opmerkingen: