dinsdag 31 mei 2016

Filmpremière 'Of ik gek ben' van Michiel Stroink


"Zet je maar schrap", waarschuwde Frank Lammers bij de voorvertoning begin deze week in Amsterdam, "het is geen gezellige Brabantse film." Dat bleek zacht uitgedrukt. 'Of ik gek ben', zijn regiedebuut en de verfilming van het gelijknamige boek van Michiel Stroink, zit vol expliciete seks, drugs en geweld.
Verhaal
De succesvolle kunstenaar Benjamin (sterk gespeeld door Mike Weerts, samen met Lammers initiator van de film) belandt in een tbs-kliniek. Alleen kan hij zich niets herinneren van zijn vergrijp omdat hij iets te veel geslikt, gesnoven en gezopen had. Via flashbacks begint het hem echter steeds meer te dagen. Als kijker word je meegezogen in de staat van verwarring waarin Benjamin verkeert en puzzel je mee naar wat er gebeurd moet zijn.
De distributie werd in eigen handen genomen: de film is nu te zien in ongeveer 30 bioscopen.
Of ik gek ben werd grotendeels in Eindhoven gedraaid, op Strijp-S, onder meer in MU waar Benjamin een expositie heeft, en op Landgoed Eikenburg, waar de tbs-kliniek was gesitueerd. De film sluit toevalligerwijs aan bij de actualiteit rond de Eindhovense tbs-instelling de Woenselse Poort, waar in korte tijd 4 gedetineerden zelfmoord pleegden. Ook in 'Of ik gek ben' pleegt een tbs'er zelfmoord.
De première van 'Of ik gek ben' is op maandag 30 mei om 19.00 uur in het Klokgebouw in Eindhoven.
(bron: Eindhovens Dagblad)
Dit keer was het een thuiswedstrijd. In geboortestad Eindhoven vond een heuse 'wereldpremière' plaats. Michiel Stroink zijn roman 'Of ik gek ben' werd in het Klokgebouw op het voormalig Philipsterrein aan het publiek gepresenteerd. Ruim 800 gasten waren in de grote zaal, die omgetoverd was naar filmzaal, getuige van de verfilming én regiedebuut van Frank Lammers (die van de Jumbo reclames).
De vraag was: boek of film, film of boek? Vaak lijkt een film wel iets op een boek maar een fervent boeklezer geeft vaak de voorkeur, ook achteraf, aan de geschreven variant. Hoe zat het met deze film? Ik (Patrice) had het boek van de uitgever ontvangen en gelezen. Meestal kan een film niet tippen aan een boek. Tijdens het lezen heb je zelf je invulling aan personages, sfeer en omgeving al helemaal gevisualiseerd. En met mezelf staat de afspraak nooit meer een film te bekijken ná het boek te hebben gelezen. Maar ja, een kans als deze laat je natuurlijk niet voorbij gaan en al helemaal niet als de film in je eigen stad is opgenomen. 
De ontvangst is geheel in stijl. De industriële uitstraling in het Klokgebouw is prachtig, de rode loper en camera's van landelijke tv-pers staan al klaar. Natuurlijk kunnen wij, ik ben met m'n schoonzus/vriendin Anica aanwezig, het niet nalaten een selfie te maken. 
De grote zaal is omgetoverd naar filmzaal en het voorwoord door de regisseurs wordt genomen. De film kan beginnen. Wat meteen al opvalt is de muziekkeuze, natuurlijk een kwestie van smaak, maar in onze rij werd deze vooral als 'luidruchtig' en 'wat een herriemuziek' ervaren. Ik kan zeggen dat het inderdaad een indringende samenstelling van geluid was die geheel in de sfeer van de film past: gekmakend. De rol van Benjamin werd overtuigend gespeeld door Mike Weerts, echt heel goed. De sfeer van de kliniek en zijn patiënten was indringend, emotioneel en met vlagen zelfs tragikomisch. De regisseurs hebben veelvuldig gebruik gemaakt van flashbacks, Benjamin kan zich namelijk niet meer precies herinneren wat er is gebeurd wat hem in de TBS kliniek heeft gebracht, en die zijn voorzien van heftige 'muziek' en ook het lichtgebruik is erg intens. Het verhaal, zoals in het boek, is duidelijk herkenbaar. Maar ook in dit geval is er veelvuldig ruimte genomen om het boek te 'romantiseren' en dus is het geregeld schakelen. Scenes uit het boek waren anders op het doek en andersom. Maar eerlijk is eerlijk, het verhaal is duidelijk herkenbaar. 
Waar gaat het boek over?
Benjamin is met zijn vrienden een avond op stap geweest en dat loopt volledig uit de hand. Daardoor staat hij ineens voor de rechtbank en hoort een gevangenisstraf met TBS klinken, heel heftig. In de kliniek maakt Benjamin van alles mee. Behalve met zijn flashbacks, die er stap voor stap voor zorgen dat zijn herinneringen weer boven komen, vecht hij ook met zichzelf. Is hij in staat om te doen waar hij van beschuldigd is? Tijdens zijn tijd in de kliniek maakt hij kennis met diverse veroordeelden en intimidatie. Er ontstaan vriendschappen en het wordt duidelijk hoe een dergelijke samenleving in elkaar steekt. Rangen en standen, machtsmisbruik en veel ellende passeren de revue. Een indringend psychologisch verhaal die de discussie over TBS weer kan doen oplaaien. Dit alles wat betreft het boek.
De film is dan wel gebaseerd op hetzelfde verhaal maar komt heel anders binnen. Waar het boek je de vrijheid geeft zelf in te vullen hoe de details zijn, laat de film je daarin geen enkele keus. Dat komt natuurlijk door de visuele vertaling van het verhaal maar alles komt wel veel meer binnen. De verhaallijn blijft indrukwekkend, dat zonder meer. Stroink heeft daarmee wel een punt gemaakt, een indringende kijk in een TBS kliniek en zijn bewoners. Het psychologische aspect dat in het boek zo sterk voelbaar is wordt in de film overschaduwd door vooral veel ruis en daarmee bedoel ik overmatig geluid -en lichtgebruik. Uiteraard blijft dat een kwestie van smaak. De kreet 'typisch een Hollandse film' hebben we meerdere malen gehoord. Sommige scenes zijn gewoon schokkend, ranzig. 'Een Nederlandse film zonder seks, is geen Nederlandse film'. Afgaande op persmededelingen is dat precies ook de bedoeling geweest van de regisseurs en dus is die opzet geslaagd. Heftige, bloedige scenes en grove sex in combinatie met luidruchtige muziek en indringende lichteffecten. Leuk was het, als Eindhovense zijnde, om de vele locaties te herkennen. Die zie je niet in het boek natuurlijk. De wijk Woensel komt geregeld in beeld en ook het Philipsterrein, waar vroeger de fabrieken waren, zie je voorbij komen. 
'Of ik gek ben' sluit in de film indrukwekkend en vooral verwarrend af. Iets wat in het boek een heel ander gevoel achterlaat. En dus is het antwoord op de vraag: film of boek? wederom 'boek'. Absoluut het boek. En dat is een compliment aan Stroink. Al kan ik me waarschijnlijk niet eens voorstellen hoe geweldig het voor een auteur moet zijn om zijn verhaal op het witte doek terug te zien. Het is natuurlijk wel een hele prestatie geweest. Het indringende verhaal van Benjamin komt zowel in boekvorm als op het witte doek duidelijk naar voren. En dat is in beide gevallen mooi gedaan.
Dank aan uitgeverij Boekerij/Meulenhoff dat we deze première mochten bijwonen. Het was een goed georganiseerde avond in een prachtig gebouw. Zeker voor herhaling vatbaar, zelfs voor een fervent lezer is dit een ervaring apart. 
Patrice van Trigt - Team De Perfecte Buren

Geen opmerkingen: