zaterdag 14 mei 2016

Kort verhaal 'Oog om oog' door Karin Hazendonk, deel 1


December 2015

Ze was het. Ze was het werkelijk. Gina de Ruiter, de enige persoon die ik nooit meer wilde zien, stond pal voor me bij de kassa van de parfumerie waar ik een cadeau voor mijn schoonmoeder had uitgezocht. Iedere zenuw in mijn lichaam stond meteen op scherp. In mijn hoofd repeteerde ik al een antwoord voor het geval ze mij ook zou herkennen. Ik hoopte van niet en maakte me zo klein mogelijk.
Ik kon niet weg, de vrouw achter me stond al veel te dicht tegen me aan, plus dat ik dan het risico liep dat ze zich zou omdraaien en me aan zou kijken. Ik bleef staan met mijn hartslag suizend in mijn oren. Zelfs haar achterkant straalde superioriteit uit. Dikke, honingblonde haren vielen als goudenregen over haar rug. Het was een stuk langer dan vroeger, toen het tot net over haar schouders kwam. Er stond een koket hoedje op haar hoofd.
Meteen kreeg ik een minderwaardigheidsgevoel toen ik mijn eigen, gebreide muts wat verder over mijn oren trok. Ik hield mijn ogen op de grond gericht, maar ook daarmee ontkwam ik niet aan de aanwezigheid van Gina.
Haar lichaamslengte werd extra benadrukt door de hoge hakken. Ik kon haar hartvormige gezicht en de doordringende groene ogen, die groot en omgeven door lange wimpers de wereld inkeken, zonder enige moeite voor me halen. Ze zou misschien nog wel mooier zijn dan dat ze vroeger was.
Gina, iedereen wilde bevriend met haar zijn. Gina had alles waarover de meesten van ons niet eens konden dromen. Haar ouders waren rijk, welgesteld noemde ze het zelf. Ze droeg de mooiste, modernste kleding en had nooit last van puistjes, die mij onder andere jarenlang hadden geteisterd. Als je genade vond in de ogen van Gina zat je goed, dan hoorde je erbij.
Jongens lagen aan haar voeten en ze schopte ze met veel plezier weg. Behalve een paar die wel van haar aandacht mochten genieten. Ik zag ze glunderen en elkaar verdringen om hoger op haar ranglijst te komen. Ze deden alles voor haar, maakten haar huiswerk, haalden koffie en koek in de kantine. Het leek zo onschuldig, maar ik wist dat jarenlange vriendschappen door haar kapot waren gemaakt.
Ik voelde de angst in me opborrelen. Tien jaar na dato en ik was zo bang dat ik me weer precies zo voelde als toen ik zestien was.
Ga weg, dreunde het in mijn hoofd.
Als ze zich nu omdraaide en wegliep, was er niets aan de hand. Een intermezzo in mijn veilige bestaan dat ik snel kon vergeten.
‘Bedankt,’ hoorde ik haar welbekende stem zeggen toen de caissière haar een tasje overhandigde. Ze bewoog en zelfs haar geur leek in al die jaren niet veranderd. Ik wendde mijn hoofd af, terwijl het zweet me onder mijn dikke winterjas uitbrak.
Ze scheen me niet op te merken. Haar wijde rok ruiste toen ze langs me heen liep en het getik van de hakken van haar modieuze laarzen dat langzaam wegstierf, vervulde me met opluchting.
Met trillende stem vroeg ik naar een flesje L’Air du Temps, het favoriete geurtje van Jeffs moeder.
‘Is het een cadeautje?’ vroeg het meisje vriendelijk.
Ik knikte. In de vastheid van mijn stem had ik weinig vertrouwen. Terwijl ik toekeek hoe het flesje eau de toilette veranderde in een waardig kerstcadeau met veel strikjes en krullende slierten, draaiden mijn gedachten op volle toeren.
Ze was dus terug, na al die jaren. Dat betekende dat ik iedere dag fifty fifty kans maakte om haar tegen het lijf te lopen. De gedachte alleen bezorgde me een wee gevoel in mijn maag.


Thuis zette ik mijn aankopen in de gang neer en trok mijn jas uit. Een zure zweetgeur kroop in mijn neus. Onder mijn oksels voelde ik natte plekken in mijn trui. Hoewel in huis de verwarming aanstond, trok er een huivering door me heen. Toen ik de trap op ging om boven mijn stinkende trui te verwisselen voor een schone, dacht ik aan de komende feestdagen. Nog een week, dan is het eerste Kerstdag en ook precies tien jaar geleden.
Ik trok de trui, samen met het T-shirt dat ik eronder droeg over mijn hoofd. Ongewild gleden mijn ogen naar de hoge spiegel die de naakte waarheid over mijn lichaam vertelde. Witte littekens tekenden zich kriskras af over mijn buik, maagstreek, over mijn borsten tot net boven mijn bh. Ik gruwde ervan en ik kon niet begrijpen dat Jeff zo liefkozend over dat gehavende deel van mijn lijf kon strelen.
Roerloos stond ik met de schone trui in mijn hand en met mijn blik gericht op de spiegel, zwierven mijn gedachten terug naar tien jaar geleden.




December 2005


Nietsvermoedend stond ik voor mijn locker in de gang om na de gymles mijn spullen op te bergen en mijn boeken voor de laatste les te pakken. Nog vijftig minuten, dacht ik en dan eindelijk twee weken vakantie. Ik verheugde me op de kerstvakantie en de bijbehorende feestdagen. We hadden het thuis niet breed, ook niet slecht, maar ieder jaar wist mijn moeder er een warme en gezellige tijd van te maken. Traditioneel zou mijn vader vanavond thuiskomen met de kerstboom die we met ons drieën gingen optuigen. Net zoals ieder jaar kwamen opa en oma eerste Kerstdag. Vanaf de zomervakantie had ik een deel van mijn zakgeld opgespaard om voor iedereen een klein cadeautje te kopen dat ik onder de boom kon leggen.
Zonder erbij na te denken, toetste ik de code van mijn locker in en met een zachte klik sprong de deur van het slot.
Ik zag Gina met haar clubje fans schuin achter me staan. Ik probeerde ze te negeren, maar een vervelend gevoel van onbehagen kroop naar mijn keel. Sinds een paar maanden probeerde Gina me steeds vaker voor schut te zetten. Het begon zomaar, uit het niets was ik opeens het pispaaltje. De laatste weken werd het steeds erger. Ik merkte dat andere klasgenoten me links lieten liggen, bang voor de represailles van Gina en haar vaste groep vriendinnen. Opeens was ik na drieënhalf jaar het buitenbeentje van de klas. De einzelgänger.
Mijn hand ruste op de deur van mijn kastje en het gevoel van onbehagen groeide. Ik zag Gina gniffelend naar me kijken. Er stond iets te gebeuren, maar ik had geen flauw idee wat het kon zijn.
Met een ruk opende ik de deur. Mijn ogen werden groot en mijn gezicht moest een en al ongeloof hebben uitgestraald.
Opeens stond Gina naast me. Ze legde haar hand op mijn schouder. ‘Een kleine verontschuldiging,’ zei ze, doelend op de inhoud van mijn locker. Mijn ogen gingen terug naar de versiering aan de binnenkant en het vel papier waarop met grote letters ‘sorry’ stond geschreven. Er stond een klein ‘forever friends’ beertje bovenop het stapeltje boeken dat erin lag. Gina pakte het beertje dat een sleutelhanger bleek te zijn.
‘Ik ben soms te ver gegaan en voordat het nieuwe jaar begint, wil ik dat goedmaken,’ zei ze met een stralende glimlach en duwde het beertje in mijn hand. ‘Wil je me alsjeblieft vergeven? Na de vakantie zal alles anders zijn.’
Voorzichtig beantwoordde ik haar glimlach. Echt overtuigd was ik niet, maar de blik in haar ogen leek me eerlijk. Ik vroeg maar niet hoe ze aan de code van mijn kastje was gekomen. Ik keek zelf vaak genoeg met een klasgenoot mee als die zijn code intoetste. Het was niet bepaald geheim als je naast elkaar stond.
Het laatste uur ging wazig voorbij. Het was maar goed dat we niets bijzonders meer deden, want mijn gedachte was alleen bij het beertje dat ik in mijn broekzak voelde zitten.


De kerstvakantie was een paar dagen onderweg en ik verheugde me mateloos op de volgende avond. Kerstavond was bij ons al een feest op zich. We keken naar een van de kerstfilms die werd uitgezonden. Mijn favoriet was Miracle on 34th Street. Ik kon die film dromen, maar ieder jaar keek ik er weer naar uit.
Ik had me voorgenomen om morgen de laatste cadeautjes te kopen zodat alles op tijd onder de boom zou liggen. Ik genoot altijd van de dag voor Kerst. Het liefst keek ik naar de mensen die gejaagd de laatste boodschappen deden of juist op hun gemak de laatste cadeaus kochten voor hun dierbaren. Ik probeerde me voor te stellen hoe zij de feestdagen doorbrachten, maar vreemd genoeg liet mijn fantasie me daarbij altijd in de steek.
Net voordat ik naar bed zou gaan, rinkelde de telefoon. Mijn vader nam op, verbaasd dat er om halftien nog werd gebeld. Hij luisterde een ogenblik en zei: ‘Ja, ze is nog wakker. Hier heb je haar.’ Verbouwereerd nam ik de hoorn van hem aan.
‘Met Iris.’
‘Hoi, met Gina. Hoe is het?’
‘Ehh, ja goed,’ antwoordde ik. Meer wist ik niet uit te brengen, ik was nog te zeer beduusd van het feit dat Gina mij belde. Er viel een stilte en ik dacht te merken dat Gina ook naar woorden zocht.
‘Zeg, het was echt gemeend, hoor. Ik wil vriendinnen met je zijn. Luister, morgen komen ze met z’n allen naar mij toe. Heb je zin om ook te komen? Wij willen je allemaal graag bij onze club.’
‘Tja, ik weet het niet,’ aarzelde ik. ‘Ik heb morgen nog veel te doen.’
‘Kom op, joh. Doe niet zo flauw. De andere meiden komen rond drie uur. Dan heb je toch wel alles gedaan wat je wilde doen. Kom gewoon. Ik woon op het Achterom, nummer zeventien.’
‘Goed,’ hoorde ik mezelf zeggen, hoewel alarmbellen zich in mijn hoofd begonnen te roeren. ‘Ik kom wel.’
‘Cool, dan zien we je morgen.’
Ik hing op, terwijl ik haar lach nog op de achtergrond hoorde.

Die nacht sliep ik niet best. Twijfel bleef in mijn hoofd rondtollen. Mijn verstand zei me luid en duidelijk dat ik het niet moest vertrouwen, maar mijn goedgelovige hart wilde graag bij dat vriendinnenclubje horen. Het is maar voor een half jaar, probeerde ik mijn hoofd tot rust te krijgen. Daarna zien we elkaar waarschijnlijk nooit meer.
Uiteindelijk viel ik in slaap en werd ik in mijn dromen geconfronteerd met de laatste maanden op school. Alle pesterijen passeerden de revue. Ik werd gebroken wakker en was ervan overtuigd dat ik wel moest gaan. Ik wist zeker dat als ik af zou bellen, het getreiter na de vakantie gewoon door zou gaan.
Wat maakt het uit, dacht ik. Ik blijf twee uurtjes en met een beetje geluk redde ik daarmee het laatste deel van het schooljaar. Ik was ook wel nieuwsgierig naar het huis waar Gina woonde. De Achterom was een villawijk en ik kon me met de beste wil van de wereld niet voorstellen hoe het was om zo rijk te zijn.
Doe het niet, fluisterde het stemmetje in mijn hoofd.
Ik negeerde het.

Om halfdrie stond ik met mijn jas aan. Ik zei mijn moeder gedag die met een rood hoofd bij de oven in de keuken stond.
‘Hoef ik je echt niet te helpen?’ vroeg ik nog voor alle zekerheid en als reden om niet naar Gina te gaan.
Mijn moeder glimlachte. ‘Welnee. Ga jij maar fijn naar je vriendin. Ik red het hier wel.’
Ik wilde zeggen dat Gina mijn vriendin niet was, maar hield mijn mond.
Tijdens het fietsen bleef de twijfel. Het liefst zou ik rechtsomkeer maken en kiezen voor de veiligheid van ons huis. Ik wilde mezelf op de bank krullen, comfortabel met een deken om me heen, een beker thee met suiker en veel melk. De dvd-speler aan en niet meer denken aan Gina en haar vriendinnen.
Ik fietste door. Na twintig minuten bereikte ik de wijk waar ze woonde en ik raakte onder de indruk van de grote vrijstaande huizen die er stonden. Ik kon geen straatnamen vinden en ik fietste een tijdje rondjes door de wijk. Net op het moment dat ik het wilde opgeven en terug naar huis zou fietsen, werd er een voordeur geopend en hoorde ik mijn naam roepen. Ik keek opzij en zag Gina in de deuropening van een enorm huis staan. Ze zwaaide. ‘Hier is het. Ik heb je al twee keer langs zien fietsen.’
Ik voelde een blos over mijn wangen trekken en zette mijn fiets tegen het smeedijzeren hek dat de voortuin omgaf.
‘Kom,’ wenkte Gina me. De anderen zijn er al. Was het zo moeilijk te vinden?’ Haar toon was weer de botheid zelf.
Ik kon niet meer terug. Het waarschuwende stemmetje kwam in alle hevigheid opzetten en ik had er spijt van dat ik er niet eerder naar had geluisterd. Ik viel volledig uit de toon in deze omgeving. Ik droeg een simpele blauwe spijkerbroek en niet eens een van mijn netste truien. Gina zag er oogverblindend uit in een nauwsluitende zwarte broek met een crèmekleurige, lange trui die glinsterde bij iedere beweging die ze maakte. Haar gezicht was tot in de puntjes opgemaakt alsof ze naar een feest moest.
‘We waren al bang dat je niet meer zou komen,’ zei Gina lachend. ‘Of dat je niet zou durven.’
‘Waarom zou ik niet durven?’ vroeg ik uitdagend, vastbesloten om haar niets van mijn angst te laten merken.
Gina haalde haar schouders op, maar gaf me geen antwoord.
‘Hang je jas daar maar op.’ Ze wees naar de kapstok die volhing met jassen die ik herkende als die van de andere meiden. Ik telde er zes.
Ik hing mijn jas op, terwijl Gina ongeduldig aan de voet van een brede trap bleef staan. ‘Mijn kamer is boven. Ik heb mijn eigen keuken, de thee staat klaar.’
Die informatie moest ik even verwerken. Een eigen keuken? Ik had amper een paar stappen in het huis gezet en ik voelde me steeds minder op mijn plaats.
Schuchter volgde ik Gina de trap op naar haar kamer. Ze zaten er allemaal, Suus, Yvette, Anja, Kim, Yolande en Jessica. Ik voelde hun ogen op me rusten, ze taxeerden mijn kleren, mijn haar, mijn onopgemaakte gezicht. De lucht vulde zich met minachting. Ik deed alsof ik er niets van merkte en keek ongegeneerd door de kamer die groter was dan onze hele benedenverdieping thuis. Gina had niet gelogen. Er stond een compleet ingerichte keuken achter een sierlijke toog. Haar bed was aan het zicht onttrokken door een paar deuren die het effect van een ouderwetse bedstee hadden. Er stond een enorm bankstel waar de andere meiden op hingen. Ik ging zitten, op het puntje van een van de bijpassende fauteuils.
Alles straalde luxe uit, maar ik miste de gezellige sfeer die de Kerstdagen met zich meebracht.
Gina kwam terug met een dienblad vol bekers, suiker, melk en gebak. Ze zette het op de salontafel en met een aansteker stak ze het theelicht aan dat er al op stond. Ze liep terug om even later terug te keren met een tot de rand gevulde glazen theepot.
‘Jullie bedienen jezelf wel, hè,’ zei ze in het algemeen. Voor mij schonk Gina een beker thee in en gaf me een schotel met een stuk slagroomgebak.
‘Hebben jullie geen kerstboom?’ waagde ik te vragen.
Gina schoot in een schaterende lach. ‘Wat moeten we met zo’n ding? We zijn er toch niet. Morgen vliegen we naar de Kaapverdische Eilanden. Het enige dat ik daar nodig heb is mijn bikini.’
Ik zat er maar een beetje bij. Ik kon niet meepraten over Louis Viutton, schoenen van Jimmy Choo – daar had ik nog nooit van gehoord – of de nieuwste geur van Jean Patou. De tijd ging tergend langzaam voorbij. Ik dronk mijn thee, nam kleine hapjes van het gebak en luisterde naar de onbekende namen die voorbijkwamen, maar van wie je absoluut een tas moest hebben om erbij te horen.
Ik wilde naar huis. Terug naar de gezelligheid van de lampjes in de boom en de warme geuren die uit de enige keuken kwam die we hadden.
Opeens klapte Gina in haar handen en het gesprek viel stil. Ik was verbijsterd hoe de andere meisjes haar in volle aanbidding aankeken. Suus zette zelfs meteen haar beker op tafel die ze net voor de tweede keer wilde volschenken.
‘Genoeg gekletst,’ zei ze en liet haar ogen op mij rusten. ‘We hebben een nieuwe vriendin in ons midden. Tenminste, bijna…’ De toon waarop ze dat zei, was onheilspellend.



December 2015


De kou haalde me terug naar het heden. Snel trok ik de dikke trui aan en daar overheen een gebreid vest. Weer werd ik me bewust van mijn gevoelens. Ik haatte Gina met iedere vezel van mijn lichaam. Ik vreesde haar ook. Zelfs nu nog, terwijl mijn schooltijd al jaren achter me lag.
Ik liep naar beneden en pakte de tas die ik achteloos in de gang had neergezet. Voorzichtig haalde ik de cadeaus eruit en legde ze onder de kerstboom.
Kerstavond was voor mijn ouders gereserveerd. De traditie werd na mijn huwelijk met Jeff voortgezet. We dronken koffie, keken met ons vieren naar een kerstfilm en daarna zorgde ik voor een broodmaaltijd. We waren niet gewend om naar de kerk te gaan, maar de saamhorigheid van de maaltijd vond ik het mooiste van de Kerstdagen.
Automatisch schilde ik de aardappelen en maakte de groente schoon voor het avondeten. Ik voelde hoe gespannen ik was. Mijn gedachten wilden hun eigen weg gaan, maar ik probeerde er juist niet aan te denken. Voor het eerst in jaren begon ik op te zien tegen de avond die ik altijd zo koesterde.
Later die avond voelde ik regelmatig de ogen van Jeff op me rusten. Ik wist dat hij nog niets zou vragen, maar dat hij mij de kans zou geven om zelf te vertellen wat me dwars zat. Ik wist niet waar ik moest beginnen. Het leek een nachtmerrie, de demonen uit mijn jeugd die opeens opdoken. Het was niet alleen de herinnering aan die bewuste dag in december, het was veel meer. De angst die ik toen voelde, kwam terug en zorgde ervoor dat mijn maag zich samenbalde tot een harde kluit. Het was alsof de tien jaar die er overheen gegaan waren niet meer bestonden. Ik was weer het meisje van zestien dat op de dag voor Kerst cadeautjes kocht voor haar ouders. De dag die zo rampzalig eindigde.
‘Wat is er met je? Je bent de hele avond al zo stil,’ vroeg Jeff uiteindelijk.
Ik wilde hem afwimpelen, geen antwoord hoeven geven. Jeff had er geen idee van hoe het was om een korte, maar heftige periode gepest te zijn op school. Het was eigenlijk niet eens zo spectaculair, tenminste niet in vergelijking met de dingen die ik nu in de krant las. Het had ook niets meer met school te maken. Wat mij was aangedaan, gebeurde buiten schooltijd, in een vakantie. Ik was met open ogen in de val gelopen.
‘Het is niets,’ antwoordde ik na een te lange stilte. ‘Ik ben gewoon moe van al het rennen. Werken, boodschappen doen, kerstcadeaus kopen.’ Ik glimlachte. ‘Je weet toch dat ik niets aan het toeval wil overlaten. Vanavond op tijd naar bed doet vast wonderen.’
‘Je neemt ieder jaar te veel hooi op je vork,’ zei Jeff, mijn glimlach negerend. ‘Ik ken je toch, Iris. Het zijn niet alleen de kerstinkopen.’
Ik gaf me gewonnen. ‘Het is Gina, Gina de Ruiter. Ze is terug. Ik zag haar vanmiddag bij de parfumerie. Ze zag mij niet, gelukkig.’
Ik zag Jeff nadenken. ‘Gina? Je bedoelt die…?’
Ik knikte. ‘Die bedoel ik.’
‘Ik dacht dat ze verhuisd was.’
Ik haalde mijn schouders op. ‘Ik heb haar nooit meer gezien, dus heb ik dat aangenomen. Die andere meiden zie ik weleens, maar die doen net alsof er nooit iets is gebeurd. Iemand spreken doe ik sowieso niet.’
‘Het is tien jaar geleden, Iris. Ik denk dat het tijd wordt dat je het achter je laat. Iedereen is ouder en wijzer geworden.’
Ik keek Jeff aan. ‘Meen je dat werkelijk? Denk je echt dat het zo makkelijk is? Hup, knop omzetten en doorgaan met mijn leven. Heb je enig idee wat ze me heeft aangedaan? Hoe ik me voel als ik in de spiegel kijk?’
‘Natuurlijk weet ik dat,’ antwoordde Jeff. ‘Ik zie het iedere dag.’
Jeff begreep me niet. Hij kon zich niet voorstellen dat Gina me na al die jaren nog zoveel angst kon inboezemen. Dat zij ervoor zorgde dat alles wat ik krampachtig had proberen te vergeten, weer opgerakeld werd.
‘Denk nou maar aan leukere dingen,’ zei Jeff en klopte me bemoedigend op mijn knie.
‘Je hebt gelijk,’ antwoordde ik en liet de ergernis die ik voelde niet in mijn stem doorschemeren.

Jeff bleef beneden om naar een ijshockeywedstrijd te kijken en ik vertrok naar boven met een boek onder mijn arm. Na een paar minuten staarde ik al naar het plafond en lag het boek op de grond naast het bed.
Ik vroeg me af of mijn ouders nog zouden weten welk lustrum ik morgen zou “vieren”. Voordat ik met Jeff trouwde, kwam het regelmatig ter sprake. Na mijn huwelijk veranderde regelmatig naar weleens, om vervolgens helemaal te stoppen.
Ik kneep mijn ogen stijf dicht en dacht aan het cadeautje dat ik morgen voor mijn moeder wilde kopen. Tien jaar geleden had ik een zilveren theelepeltje gevonden in een klein zaakje dat inmiddels jaren geleden was opgedoekt. Bij mijn weten had ze het nooit gebruikt.
Halverwege de nacht werd ik wakker met een naam op mijn lippen: Suus.
Jeff lag naast me te slapen. Ik had niet gemerkt dat hij naar boven kwam.
Opeens kwam het begrip. Suus was toen waarschijnlijk net zo bang voor Gina als ik. Ze behoorde wel tot de vriendinnenclub, maar ik had haar nooit kunnen betrappen op pesterijen. Ze bleef altijd op de achtergrond.
Ouder en wijzer. De woorden van Jeff maalden in mijn hoofd. Misschien was het niet eens zo’n slecht idee om Suus op te zoeken en met haar te praten. Mits zij dat ook wilde natuurlijk. Beroerder dan dit kon het niet worden. Ik moest het er maar op wagen.
Ik viel weer in slaap. Droomloos deze keer.


<vervolg morgen>

Geen opmerkingen: