zaterdag 16 juli 2016

Non-informatie


Wat doe je als je tijdens een wandeling door het bos, een rondje joggen in het park of voor mijn part na het boodschappen doen bij Albert Heijn ineens door een wildvreemde wordt aangesproken met de vraag: ‘Wat ben je aan het doen?’
Sommigen zullen hoofdschuddend de schouders ophalen, anderen wellicht even hun wenkbrauwen fronsen, maar waarschijnlijk zal het gros van de mensen stoïcijns doorlopen. Althans, zo zouden we in de echte wereld reageren, maar blijkbaar werkt het in de virtuele wereld anders. Facebook vraagt ons namelijk dagelijks wat we aan het doen zijn en we negeren massaal ons normale gedrag door met volksstammen tegelijk ons hele hebben en houwen te delen met een handjevol vrienden, een paar vage kennissen, maar toch overwegend volstrekte vreemden.

Hoe zou je reageren als een volslagen onbekende dame zomaar ineens in een volle winkelstraat om zich heen begint te schreeuwen dat ze onderweg is naar de Primark om het kittige jurkje dat ze vorige week al heeft zien hangen aan te schaffen en dat ze, als er nog tijd over is, even langsgaat bij haar snordragende demente oudtante die al jaren in een verpleeghuis in Purmerend-Zuid zit weg te kwijnen. En passant meldt ze het winkelende publiek ook nog dat ze de witlof met ham en kaas die ze gisteren heeft gehaald straks in haar eentje moet opeten omdat haar man Henk een uur geleden van zijn baas te horen heeft gekregen dat hij tegen alle afspraken in vanavond toch gewoon is ingeroosterd. Nou? Zeg eens eerlijk, wat zou je doen?

Precies, je denkt: die is niet goed, en je zou zo snel mogelijk het hazenpad kiezen, zelfs als de betreffende persoon per ongeluk wél een bekende van je is. Het blijft dan ook vreemd dat wanneer deze krankzinnige non-informatie tot ons komt in de vorm van een statusupdate op Facebook we ineens massaal de vind-ik-leuk-knop gaan aanklikken. Als we écht te veel tijd hebben typen we zelfs ook nog even een quasilollige reactie onder het bericht. Eenmaal op de digitale snelweg is afslag Hazenpad in geen velden of wegen meer te bekennen. Kennelijk is er iets mis met ons navigatiesysteem. Of toch niet?

Met bijna anderhalf miljard dagelijkse Facebook-gebruikers is ‘Wat ben je aan het doen?’ waarschijnlijk de meest gestelde vraag van het afgelopen decennium. Het is misschien een simpele vraag, maar hij zegt veel. Het illustreert naast het brutale, opdringerige en bemoeizuchtige karakter van Facebook ook de genialiteit. Het is namelijk niet zomaar een vraag. Hij is bedacht door een leger antropologen, psychologen en andere knappe koppen die al heel lang weten dat ijdelheid de gemiddelde mens niet vreemd is. Geef hem een platform, stel een simpele vraag en hij zal van zich laten horen. Tja, genialiteit houdt zich meestal schuil in de schaduw van de simpelheid.

IJdelheid is dus een belangrijke sleutel naar het enorme succes van Facebook en we dragen allemaal vrolijk ons eigen steentje bij. We posten immers stuk voor stuk onze beste foto’s, verwijzen vol trots naar onze prestaties en avonturen en achten zelfs onze alledaagse rompslomp interessant genoeg om met de rest van de wereld te delen.

De tweede sleutel naar de gouden formule van het miljardenbedrijf vonden de bollebozen uit Silicon Valley in de derde wet van Newton: actie ←→ reactie. Ze hadden het vermoeden dat we massaal op de informatie van anderen zouden reageren en zoals we inmiddels allemaal weten kregen ze gelijk. Dankzij Facebook hoeven we onze mening niet langer onder stoelen of banken te steken. Dagelijks laten we ons verleiden om over alles en iedereen iets te vinden. Facebook heeft ons mondiger gemaakt, we hebben het idee dat we gehoord worden, dat onze mening ertoe doet, en dat geeft ons een goed gevoel. Als dank voor het gratis gebruik van alle geboden mogelijkheden gunnen we Facebook een kijkje in onze keuken. Volkomen vrijwillig en vaak zonder dat we het doorhebben voorzien we het platform van allerhande (privé-)informatie en dat is waar het uiteindelijk allemaal werkelijk om draait. Informatie, het is de vruchtbare voedingsbodem waarop Facebook gedijt. Iedere beweging op Facebook wordt opgeslagen en zorgvuldig geanalyseerd door megacomputers, waarna de gegevens worden doorgespeeld aan adverteerders die er grof voor betalen. Het is de derde sleutel naar het succes. De sleutel die de deur naar de immense bankkluis van Facebook opent, want de informatie die we achteloos op onze tijdlijn achterlaten is miljarden dollars waard.

Hoe zit het dan met alle non-informatie, hoor ik je denken. Dat dacht ik namelijk ook. Ik bedoel, wat heeft Facebook eraan dat Cheryl van drieënvijftig uit Ridderkerk-West ons de hele dag via haar tijdlijn laat weten wat ze aan het doen is?
‘Vanmorgen gezellig koffiegedronken met de buuf, daarna bij Miss Etam een nieuwe rok gekocht, straks stofzuigen en strijken en voordat het mannetje thuiskomt nog snel even douchen en de harige voorbips bijwerken, je weet immers maar nooit, haha!’ Brrr…
Geloof het of niet, maar zelfs dit soort hemeltergende non-informatie blijkt goud waard te zijn. Ik heb twee boeken over Facebook gelezen en kan ze je allebei van harte aanbevelen. Vooral de hoofdstukken waarin tot in detail wordt uitgelegd hoe er met onze persoonlijke gegevens wordt omgegaan en hoe het verdienmodel precies in elkaar steekt zijn zeer de moeite waard. Je valt echt van de ene in de andere verbazing.
En ja, ik weet het. Het is ongelofelijk dat ik Cheryl uit Ridderkerk nog steeds niet heb ontvriend, maar ja, Cheryl is al jaren een trouwe klant, al ben ik bang dat ze na deze column het bestellen van mijn boeken wel voor gezien zal houden.

Misschien wordt het tijd dat ik ook eens iets aan mijn verdienmodel ga doen.


Copyright © 2016 Jeroen Guliker | Credo Uitgevers
Deze column komt uit de bundel ‘Niet voor tere zieltjes’ - deel 2, die vorige week is verschenen.

Geen opmerkingen: