vrijdag 14 oktober 2016

'De zomer die alles deed smelten' - Tiffany McDaniel


Genre: literaire roman
Uitgever: Signatuur
ISBN: 9789056725570
Uitvoering: paperback
Aantal pagina's: 368
Uitgave: augustus 2016

Met dank aan uitgeverij Signatuur voor het recensie-exemplaar.

Over de auteur
Geboren en getogen in Ohio, is Tiffany McDaniel bij het schrijven geïnspireerd door de glooiende heuvels en kastanjebomenbossen van haar streek. Ze is ook dichter, toneel- en scenarioschrijver en kunstenaar. De zomer die alles deed smelten is haar debuutroman.

Cover
Je ziet op de cover een foto van een prachtig landschap. Op de voorgrond zie je woestijnachtige, droge grond met struiken en stenen. Daaraan grenzend ligt een meer en in de verte zie je een gebergte. De hemel is bewolkt. De cover komt op mij eenzaam maar desalniettemin intrigerend over. Dat intrigerende komt vooral door de manier waarop de titel op de cover geplaatst is en de quote van Marcel Möring onder aan het boek: “Een betoverend boek, een wervelwind van emoties, duister en licht, een feest van vertelkunst.” De cover krijgt van mij een 7.

Het verhaal
Het is 1984 en de zomervakantie is begonnen voor de dertienjarige Fielding Bliss. Hij woont in de plaats Breathed, waar zijn vader openbaar aanklager is. Fieldings vader was door zijn moeder zeer gelovig opgevoed totdat ze door een gebeurtenis van de ene op de andere dag van haar geloof viel. Zijn vader is echter altijd gelovig gebleven. Het heeft hem geholpen om een van de beste openbare aanklagers van de staat te worden. Op een avond, na een avond piekeren over de afloop van een rechtszaak die hem niet loslaat, besluit hij een uitnodiging aan de duivel te schrijven. Deze uitnodiging komt in de plaatselijke krant.
In de maand juni komt er een reactie op de uitnodiging in de vorm van een jongen die er geradbraakt uitziet. De jongen heeft de krant met de uitnodiging bij zich. Fielding komt hem tegen voor het gerechtsgebouw en vraagt wat de jongen daar doet. De jongen antwoordt dat hij is gekomen naar aanleiding van de uitnodiging in de krant: hij is de duivel. Fielding besluit hem mee te nemen naar huis, naar zijn vader. De jongen vertelt ook daar dat hij de duivel is en dat men hem Sal kan noemen. De duivel is in een totaal andere vorm verschenen dan men verwachtte. De vader van Fielding had zich voorbereid op een duivel in alle gedaantes, maar niet in die van een jongen. Hij weet ook niet of hij de jongen moet geloven en kan hem maar moeilijk doorgronden. Nadat in Breathed het nieuws rond is gegaan dat de duivel bij de familie van Fielding is, loopt het storm bij het gezin Bliss. De jongen wordt van alle kanten bekeken en de mensen zijn eigenlijk een beetje teleurgesteld. Desondanks blijft hij de mensen intrigeren. Dit slaat echter om in angst na een aantal vreemde gebeurtenissen. Mensen beginnen over de jongen te roddelen en al gauw wordt Sal aangewezen als de zondebok. Hij zegt immers zelf dat hij de duivel is.

Mening/conclusie
Wat mij opviel tijdens het lezen, is dat elk hoofdstuk begint met een citaat. Deze citaten zijn afkomstig uit het gedicht "Het verloren paradijs". “Paradise Lost” is een episch gedicht dat de 17e-eeuwse Engelse dichter John Milton schreef tussen 1658 en 1663, toen hij al geheel blind was geraakt. Dit meer dan 10.000 versregels tellende gedicht werd voor het eerst gepubliceerd in augustus 1667 in tien boeken. Het gedicht gaat over de opstand van Lucifer (Satan) tegen God, Lucifers val in de hel en daarna zijn komst als slang naar het paradijs, de verleiding van Eva, de ongehoorzaamheid van Adam en Eva en hun verdrijving uit het paradijs.

Het boek had mij vanaf het eerste moment in zijn greep. De schrijfster heeft een betoverende, bijna hypnotiserende wijze van schrijven, een unieke stijl die je niet zomaar loslaat tijdens het lezen. Het verhaal vanaf de allereerste zin is intrigerend. Je beleeft het verhaal vanuit het oogpunt van Fielding. Als 84-jarige man kijkt hij terug naar het jaar 1984, toen hij dertien jaar was en vertelt over de gebeurtenis die een stempel op de rest van zijn leven heeft gezet. Het zijn niet alleen het woordgebruik of de prachtige zinnen, het gehele verhaal ademt een bepaalde sfeer uit, waaraan je je moeilijk kunt onttrekken. Het taalgebruik is prachtig, bijna poëtisch. De schrijfster maakt veel gebruik van bijvoeglijke naamwoorden. Dit zorgt ervoor dat je in het verhaal gezogen wordt. Verder weet de schrijfster de tijdsgeest van de jaren '80 goed te treffen. Zaken die op dat moment actueel waren, zoals de mode die men droeg, auto's (een DeLorean), het opkomen van hiv, worden terloops genoemd en dragen op die manier bij aan het beeld dat je je als lezer vormt.

In feite bestaat bet boek uit twee verhalen: Fielding Bliss die als oude man terug denkt aan zijn herinneringen aan de zomer van 1984 in de vorm van de jonge Feilding. Beide verhaallijnen worden beschreven in de ik-vorm, de schrijfster heeft het echter dermate goed geschreven dat er geen twijfel over mogelijk is wie er aan het woord is. Deze vorm van vertellen maakt het verhaal spannend, je bent geboeid wat de oude man zal gaan vertellen over die zomer in 1984. Je wilt graag weten wat er met hem is gebeurd dat hij er zo een eenzame en gewelddadige levensstijl op na houdt, de zomer van 1984 heeft namelijk diepe sporen achter gelaten bij de oude man Fielding. Door zijn leefwijze krijg je het gevoel dat er iets zeer ernstigs gebeurd moet zijn in de zomer van 1984. Het verhaal blijft intens en het raakt je.

Tijdens het verhaal wordt de haat van de inwoners van Breathed ten opzichte van de vermeende duivel Sal steeds dieper. Op een gegeven moment had ik meer sympathie voor Sal, die er voor uitkomt de duivel te zijn, dan voor de mensen met hun irrationele haat. Gedurende het gehele verhaal is het extreem heet sinds de komst van de jongen (vandaar de titel van het boek). Mensen weten zich geen raad door de hitte die maar niet van wijken weet. 

"De hitte haalde het slechtste in ons naar boven. Het was de perfecte pomp die pijn, frustratie, woede en verlies omhoog drukte. Alles werd naar de oppervlakte geforceerd en uitgezweet".

Sal is een jongen die je voor raadsels stelt. Hij zegt de duivel te zijn. Het is voor de lezer duidelijk dat hij een jongen met een oude ziel is, hij laat met regelmaat zien dat hij erg wijs is. Hij houdt de mensen een spiegel voor, wat vaak niet gewaardeerd wordt en de smeulende woede wordt onder de meeste dorpsbewoners alleen maar groter. Maar zo af en toe geven zijn woorden gelukkig mensen juist een bevrijdend gevoel en geven zijn woorden hun de moed om ondanks alle tegenslag door te zetten.

De schrijfster ontwijkt in dit boek geen enkel groot thema: onder andere komen huiselijk geweld, discriminatie, de opkomst van hiv, angst voor homoseksualiteit en massahysterie aan bod in het boek. Ze weet deze zware thema’s op een wonderbaarlijk natuurlijke manier te verweven in dit verhaal. Door haar prachtige en beeldende taalgebruik wordt het verhaal niet zwaarmoedig ondanks deze thema’s. Dit is een boek dat mij nog lang zal bijblijven.

Ik geef dit prachtige debuut 5 sterren.

Jeanine Feunekes-Both  
Recensente De Perfecte Buren



Geen opmerkingen: