zondag 9 oktober 2016

Rudy's wereld: Reclame




Heb je de laatste tijd soms ook het gevoel dat zowat alles vergiftigd wordt door reclame? Je kunt tegenwoordig geen kant meer op of je wordt wel ergens met reclame geconfronteerd: 'ads' (de hippe term) verschijnen ongewild op je scherm, programma's worden om de haverklap onderbroken door blits gewauwel (dat vaak slecht nagesynchroniseerd is), of je wordt systematisch opgebeld door iemand die je persé een nieuwe telefoonformule wil aansmeren. Je brievenbus puilt uit van ongevraagde folders die Chinese rommel aanprijzen in vaak schabouwelijk Nederlands, ook als je zo'n 'geen reclamedrukwerk'-sticker op je brievenbus hebt. De verhouding tussen de hoeveelheid ongevraagde reclame in mijn bus en het aantal keer dat ik op basis daarvan een aankoop heb verricht, kan ik het best omschrijven met de woorden van Contador: zero, virgul, zero zero zero zero zero zero uno. Ben ik de enige die zich eraan ergert? Ik denk het niet.


De essentie van reclame is/was volgens mij het op de hoogte brengen van potentiële kopers van het feit dat er een bepaald nieuw product op de markt is, en eventueel van wat daarvan de nieuwe voordelen zijn. Als men je dat echter voor de x-ste keer ongevraagd en op de slechtst mogelijke ogenblikken in je gezicht wrijft, dan zou het wel eens kunnen dat die reclame de betrokken merknaam eerder beschadigt en een slechte reputatie bezorgt in plaats van die te promoten.

Voorbeeldje. Op de website van de VRT (Vlaamse Radio en Televisie) wordt vanaf elk tweede beeldverslag dat je aanklikt eerst ongeveer 15 seconden reclame getoond. Niet te onderbreken. En telkens hetzélfde filmpje. Een subtiele manier om dat merk te boycotten, volgens mij. Want als je 's avonds altijd opnieuw vijftien seconden moet wachten om telkens hetzelfde filmpje in je strot geramd te krijgen, (zoals nog niet zo lang geleden over een Hyundai) wat is dan is het resultaat? Ergernis. Hyundai is een naam die ondertussen bij mij alleen nog ergernis opwekt. Kunnen best prima auto's zijn. I don't give a sh\*\t! Never one for me. EVER!

Natuurlijk is reclame ook noodzakelijk. Als ik hier schrijf dat mijn volgende thriller, 'Terecht', deze maand uitkomt, dan is dat reclame. Maar die voldoet dan wel aan de essentie van het begrip, volgens mij: mensen op de hoogte brengen.
Beseft zo'n reclamebureau dan niet dat overdaad schaadt? Dat het vaak contraproductief is? Tuurlijk wel. Alleen: de modale mens lijkt niet langer zélf na te denken, en dus is die overdaad slechts contraproductief voor een beperkte minderheid van de bevolking. Men wéét dat als je de media (uiteraard tegen betaling) massaal dezelfde boodschap laat herhalen, overal, over hetzelfde 'artikel', en je kunt suggereren dat het niét georchestreerd wordt, niét betaald wordt maar allemaal spontaan gebeurt, dat je dan een hype kunt creëren. Met gigantische verkoopcijfers tot gevolg. Kán. Af en toe. Alleen mag je dan de eindafrekening niet uit het oog verliezen. Een hype creëren kóst ook gigantisch veel geld. En er zijn geen garanties. (Soms volstaat het te herhalen dat iets al een hype IS om er eentje te lanceren. Blijkbaar is het gevoel iets te hebben gemist voor een grote groep mensen al voldoende om zonder nadenken op de kar te springen. Het lemming-syndroom.)

Ik weet niet of jullie het beseffen, maar lang zal het niet meer duren voor je ongewild reclameboodschappen zult krijgen op je smartphone. Niét te blokkeren. Op je pc, op je smartphone, je tablet, je smartwatch... En niet zomaar reclame: reclame gebaseerd op je surfgedrag, op de weg die je dagelijks aflegt, op je online aankoopgedrag, zelfs op de inhoud van je mails(!). (Iedereen die Pokemon speelt, bijvoorbeeld, geeft het bedrijf blijkbaar met zoveel woorden toestemming om z'n mails te traceren. Dit is een droom voor reclamebedrijven. Nu al laten bedrijven tegen betaling zo'n Pokemon voor hun deur plaatsen. Trekt gegarandeerd veel volk. En genereert meer verkoop - hopen ze dan. Als het voor overlast zorgt, tja... Niet hun probleem.)


Iedereen kent ondertussen ook al het fenomeen van reclame in de digitale mailbox. 'Nieuwsbrieven' waarop je je zogezegd hebt ingeschreven (subscribe) en waarin je om van de adressenlijst te geraken helemaal onderaan naar het minuscule gedrukte woordje 'unsubscribe' moet zoeken, meestal zonder resultaat. En dan gaat het nog niet eens over de fameuze spam, maar over bedrijven die je gewoon blijven bestoken.

Een mens vraagt zich dan natuurlijk af waarom. Het antwoord daarop is eenvoudig: omdat het werkt. Omdat te weinig mensen er de nodige lessen uit trekken en hun aankoopgedrag veranderen. Omdat de overgrote meerderheid zich gedraagt als schapen, als kinderen die blindelings de rattenvanger van Hamelen volgen. Voorkom dat de consument de tijd krijgt om zelfstandig na te denken en je bent er al bijna. De mens en de struisvogel stammen genetisch af van hetzelfde wezen - aan z'n gedrag te zien toch.
Het allerergste van dit reclameprincipe is echter dat dezelfde technieken tegenwoordig ook gebruikt worden om ideeën in de hoofden te masseren. Vroeger noemde men dat 'brainwashen'. Vroeger duurde het langer en was het moeilijker, omdat alles toen trager gebeurde en minder massaal kon georganiseerd worden. Aan de huidige digitale snelheid, en met het huidige aan snelheid verslaafde doelpubliek, is de regel eenvoudig: herhaal de boodschap aan hoog tempo via alle mogelijke kanalen, en een meerderheid mensen gelooft het na verrassend korte tijd. Wié kan die techniek gebruiken op de noodzakelijke grote schaal? Wie er het geld voor heeft.

Kranten overleven tegenwoordig door tegen betaling reclameboodschappen als 'artikels' te verpakken en voor te wenden dat het onafhankelijke journalistiek is - en dat zeggen ze zelf! Objectieve berichtgeving? Woeha!
Ach, af en toe moet een mens zich eens afreageren. Gezond, volgens de dokter. Verandert het iets? Neen. Niks. Nada. Nul.

Zeer binnenkort komt 'Terecht', mijn nieuwe thriller uit. En begin november is het weer een week boekenbeurs in Antwerpen. Misschien zie ik je daar wel. Zou fijn zijn. 
Laten we hopen dat de zon dan eens 
schijnt.

Geen opmerkingen: