woensdag 30 november 2016

‘De eenzame postbode’ – Denis Thériault


Genre: roman
Uitgever: Meulenhoff
ISBN:
9789029089913 / NUR: 302
Uitvoering: hardcover
Aantal pagina’s: 142
Uitgave: oktober 2016

Met dank aan uitgeverij Meulenhoff voor dit recensie-exemplaar.

Cover
De cover van ‘De eenzame postbode’ laat een boomtak zien die blaadjes verliest op een achtergrond met een mintgroene tint. De letters van de titel staan een beetje op afstand van elkaar alsof hiermee het ‘eenzame’ in de titel benadrukt moet worden. De tinten zijn zacht. Ik vind de cover smaakvol, dus ik geef hier een 8 voor.

Samenvatting van het verhaal
‘De eenzame postbode’ vertelt het verhaal van Bilodo, een vrijgezelle postbode. Bilodo werkt hard, zonder klagen, is bijna nooit ziek, maar heeft één geheim: hij maakt stiekem post open die hij moet bezorgen. Dit doet hij overigens zorgvuldig met stoom, zodat de post een dag later alsnog netjes gepost wordt. Door deze illegale hobby bevredigt Bilodo zijn nieuwsgierigheid naar de geheime werelden van uiteenlopende mensen. Waar Bilodo altijd het meest naar uitkijkt, zijn de brieven van Ségolène, die een poëtische briefwisseling onderhoudt met Gaston Grandpré, een begenadigd dichtschrijver (gespecialiseerd in haiku’s) die in zijn wijk woont. 

Hoewel Bilodo slechts eenzijdig deze briefwisseling kan beschouwen, lijkt deze louter te bestaan uit het uitwisselen van één haiku, een Japanse dichtvorm van 3 regels. Ondanks het summiere gebruik van woorden raakt Bilodo geïntrigeerd door Ségolène en naarmate de tijd vordert, wordt hij smoorverliefd op de vrouw achter de haiku’s. Hij fantaseert haar in zijn leven en hij is ervan overtuigd dat zij de mooiste vrouw op aarde moet zijn. Dat blijkt wel uit de bezieling in haar woorden. Bilodo leeft een verzonnen leven naast zijn eigen, totdat een noodlottig ongeval een einde lijkt te maken aan de briefwisseling. 

De dichtschrijver Gaston Grandpré komt namelijk voor de ogen van Bilodo om het leven. Bilodo is ten einde raad en verzint een stoutmoedig plan om de briefwisseling in stand te houden. Hij zal zich voordoen als Gaston Grandpré om zo met Ségolène in contact te blijven. Hij moet zich daarvoor wel de kunst van de haiku’s eigen maken. Als dan het appartement van Gaston verhuurd wordt, is de keuze snel gemaakt. Hij huurt de woning en duikt in de vele aantekeningen van Gaston om zo een beeld te krijgen van de denkwereld van de dichter. Hij verliest zich steeds meer in zijn fantasie totdat ook bij hem het noodlot toeslaat.

Conclusie
Een briefwisseling kent een intimiteit die nooit geëvenaard kan worden met digitale communicatie, zoals email of tekstberichten. Het idee van een postbode die brieven opent om zo stiekem een kijkje in de geheime privéwerelden van mensen te kunnen nemen, intrigeert dan ook op voorhand. De schrijver lijkt hiermee te willen appelleren aan de fundamentele nieuwsgierigheid van de mens. We willen nu eenmaal graag weten wat er achter ‘gesloten deuren’ plaatsvindt (exact de reden waarom roddelprogramma’s en -bladen zo goed blijven scoren). 

Thériault plaatst het verhaal van een zelfverzonnen liefde in een poëtische context door de haiku, een oude Japanse dichtvorm, als rode draad door het verhaal heen te weven. De hoofdpersoon Bilodo wordt gevangen door de krachtige eenvoud van deze korte gedichten (3 regels slechts), in het bijzonder die van Ségolène, waarmee de schrijver lijkt te willen zeggen dat de grootste aantrekkingskracht ligt in wat er onbeschreven blijft en dat de geest bijzonder rekbaar is als het gaat om betekenisgeving. 

Thériault portretteert de hoofdpersoon uitstekend als dromerige vrijgezel die door de eenzijdigheid van zijn bestaan (postbode) en zijn chronische eenzaamheid verdwaald raakt in de gewelven van zijn geest, waar hij de klanken van zijn ingebeelde muze, Ségolène, najaagt. De schrijver bouwt Bilodo’s neergang naar krankzinnigheid geraffineerd op, waarbij hij eveneens subtiel laat zien hoe wankel de balans tussen liefde en obsessie kan zijn. De vele haiku’s zullen vooral een liefhebber bekoren. Ik vond het echter teveel, waardoor het verhaal wat stokte hier en daar. Nu ben ik geen expert als het gaat om deze dichtvorm, maar er zaten zeker een paar aardige tussen, bijvoorbeeld:


Plassen van kristal
Gras kraakt onder mijn voeten
Een nieuwe winter


De hieronder geschreven haiku diende als metafoor voor de ontknoping aan het einde van het boek:

Kolkend als water
Dat tegen de rotsen slaat
Maakt de tijd lussen

Het einde is origineel en sluit uitstekend aan op de algehele toon van tragiek die tussen de regels doorsijpelt. Gevoelsmatig een ellendig (als in: het loopt niet al te best af) liefdesverhaal in een geparfumeerd jasje.

Beoordeling
‘De eenzame postbode’ is bij vlagen een inspirerend verhaal. De vele haiku’s werken wel wat remmend, vooral als deze dichtvorm je niet direct aanspreekt. Hierdoor ben je geneigd om er snel overheen te lezen, maar om niets te missen keer je er regelmatig naar terug, zodat het leesritme onderbroken wordt. Thériault heeft een sprekende schrijfstijl met soms mooie metaforen en het concept achter het verhaal is origineel. Zeer aardig. Ik geef het boek 3,5 sterren.


“Als hij had mogen kiezen, was hij liever de oceaan geweest om Ségolène nog inniger te omhelzen, haar overal tegelijk te omvatten met zijn eindeloze waterarmen en helemaal en voor altijd langs haar huid te glijden, maar het was toch fijn om een walvis te zijn.”


Chester Gerritse – Recensent De Perfecte Buren 

Geen opmerkingen: