dinsdag 13 december 2016

'Zim' – René van Rijckevorsel


Genre: thriller
Uitgever: Cargo
ISBN: 9789023426806
Uitvoering: paperback
Aantal pagina’s: 288
Uitgave: 16 oktober 2016

Met dank aan uitgeverij Cargo voor dit recensie-exemplaar.

Als de jonge arts Felix Wellenstein verneemt dat een studievriend is omgekomen bij een auto-ongeluk besluit hij naar diens begrafenis in Zimbabwe te gaan. Hij wil meteen ook Grootfontein bezoeken, het prachtige boerenbedrijf dat zijn grootvader toebehoorde - totdat president Mugabe de landerijen inpikte.

Over Grootfontein gaan inmiddels vreemde verhalen rond. Chinese ingenieurs hebben er een mijn geopend en het landgoed wordt zwaar bewaakt. Kort na zijn aankomst in Harare loopt Felix in een hinderlaag, waarna hij op de vlucht slaat voor Mugabes geheime politie. Twijfel knaagt. Was de dood van zijn vriend wel een ongeluk? Met de hulp van de jonge Zimbabwaanse ranger Melody komt hij op het spoor van een duister complot waarvan de onthulling een nieuwe wereldwijde economische crisis kan veroorzaken.

Felix was al eerder uitgenodigd door zijn vriend Diederik om naar Zimbabwe te komen maar door de drukke werkzaamheden als arts was het er nog niet van gekomen. Nu heeft Felix spijt als haren op zijn hoofd want het bericht dat Diederik is overleden doet hem nu met een brok in de keel alsnog afreizen naar Zimbabwe. Hij wil zijn vriend graag de laatste eer bewijzen. Aangekomen in Zim(babwe) komen de herinneringen naar vroegere tijden weer naar boven. Maar het land is duidelijk niet meer hetzelfde. Al snel voelt het alsof er iets niet pluis is, er hangt een grimmig sfeertje in Harare, de hoofdstad. Hij maakt kennis met Victoria, zij moet hem spreken over iets belangrijks en intussen heeft Felix het gevoel dat hij niet alleen is. Overal waar hij komt hangt een rare sfeer.  

 Na de begrafenis van Diederik besluit hij om toch af te reizen naar “Grootfontein” maar dat had hij beter niet kunnen doen. Felix kent Zim goed, zijn opa had ooit een succesvol boerenbedrijf, en dat is ‘Grootfontein’. Later met geweld door de mannen van Mugabe in beslag genomen. Alle blanke boeren werden onrechtmatig onteigend. Hij ontmoet daar ranger Melody en met haar ontdekt hij duistere zaken waar hij graag een antwoord op wil hebben. Hij is zich van geen kwaad bewust maar zijn vragen zijn ongewenst en dat lijkt allemaal met Grootfontein te maken te hebben. Felix moet op zijn tellen gaan passen want zijn aanwezigheid is al vanaf het begin niet onopgemerkt gebleven en nu beginnen zijn vragen bepaalde mensen te irriteren. Hij is ineens een sta in de weg geworden.

Een ‘classy’ schrijfstijl, mooie zinnen, geen grof taalgebruik. Van Rijckevorsel schrijft met stijl. Ook het feit dat zijn verhaal gedeeltelijk op waarheid berustende gegevens bevat maakt dat het een hoog realiteitsgehalte heeft. Namen als Mugabe en de overdonderende invasie aan Chinese (keiharde)zakenlui doen bij voorbaat al de rillingen op je rug verschijnen. Iedereen die de ontwikkelingen in Zuid-Afrika een beetje heeft bijgehouden weet wat zich daar heeft afgespeeld, en nu nog. Macht, corruptie, wapens en veel fout geld regeren daar boven democratie en mensenrechten. Die aspecten gaat Van Rijckevorsel niet uit de weg, sterker nog, hij benoemt ze zonder blikken of blozen en dat versterkt de spanning in het verhaal absoluut want het is zo écht! Gevoelsmatig is het zelfs openlijke kritiek in een jasje. Je weet gewoon dat een groot deel van de sfeer die Van Rijckevorsel schept de dagelijkse sfeer is in het prachtige Zimbabwe. Een land dat zo mooi is qua landschap maar zo verderfelijk door bepaalde bewoners. Bloeddiamanten, foute politici, dwang en niemand is echt te vertrouwen in Zimbabwe. De vraag tijdens het lezen is alleen, wat is fictie en wat niet? Heel knap gedaan, dat je als lezer gaat twijfelen en soms even Google erbij pakt om te kijken of je goed zit met je gevoel. Ook de plattegronden in het boek zelf zijn met tijden best handig, puur ter oriëntatie.

Van Rijckevorsel beschrijft dit land, waar hij duidelijk een liefde voor koestert, zo gedetailleerd en realistisch dat je je in Zimbabwe waant. Tel daarbij de zorgvuldig opgebouwde spanningsboog op en je hebt ‘Zim’. Een prachtig verhaal, levensecht en krachtig geschreven. Op zo nu en dan even een momentje waar het verhaal wat inzakt na, boeit het vanaf het eerste moment. Wat vooral een sterk punt is in dit boek is het hoge gehalte aan ‘wat waar zou kunnen zijn’ met een touch non-fictie. Daar kun je zo nu en dan met je pet niet bij. Googel maar eens en besef wat zich daar afspeelt, de harde realiteit heeft zich een plek verworven in deze thriller. Daarmee komt het verhaal van Felix, maar ook het ongeluk van Diederik ineens in een totaal ander perspectief want ‘het zou zomaar eens kunnen zijn dat….’ We weten tenslotte allemaal wat zich in die landen afspeelt en dat corruptie daar heel normaal is…..Felix maakt nu de andere kant van zijn geliefde Zim mee.

Wat vooral bijblijft, is de beeldende schrijfstijl. Het doet allemaal heel filmisch aan. Momenten van de film Blood diamonds kwamen voorbij, doordat in dit verhaal ook de mijnbouw aan de orde komt. Een keiharde wereld op zich die geen schoonheidsprijs verdient en bolstaat van louche praktijken en mensonterende taferelen. De personages krijgen meer dan voldoende ruimte om hun bijdrage aan het verhaal te leveren maar het is vooral het politieke klimaat dat deze thriller zo grimmig maakt. En dat leest heel erg lekker! Ook vanwege de snelheid, door de korte hoofdstukken en het wisselen van perspectief, heb je het boek zo uit. Het is al bij al een bijzondere ervaring dit ‘Zim’.

Met zijn debuutthriller ‘Tunis’ won Van Rijckevorsel in 2015 de Schaduwprijs, ook een sterk verhaal met aan de basis waargebeurde elementen. 

Voor ‘Zim’ vier stevige sterren.

Patrice – Team De Perfecte Buren

Geen opmerkingen: