donderdag 19 januari 2017

'De verstekeling' – Henri Lambert



Genre: roman
Uitgever: Arbeiderspers (imprint van Singel Uitgeverijen)
ISBN: 9789029505512
Uitvoering: paperback
Aantal pagina’s: 208
Uitgave: 6 december 2016

Dank aan de uitgeverij voor het beschikbaar stellen van dit recensie-exemplaar.

Een vriend uit het verleden, een vriend in het nu. Beiden zijn bepalend voor de verhaallijn maar zeker daarmee ook voor de keuzes en overdenkingen van Karim. De rollen zijn verdeeld, wie van de drie eist welk deel voor zich op en wie blijkt het meest bepalend te zijn? De auteur laat je lang in het ongewisse en neemt je mee aan de hand van Karim. Een jonge Nederlander van Marokkaanse afkomst. Hij is voor de Nederlander ‘een Marokkaan’ en voor de Marokkaan ‘die Nederlander’. Weg identiteit als je daar gevoelig voor bent, waar liggen je loyaliteiten? Het verhaal is een overdenking vanuit het perspectief van Karim. Qua relatie, studie, religie en werk is hij zoekende maar ook vooral naar zichzelf. Wanneer zijn hulp wordt gevraagd om zijn vroegere vriend Amir te helpen zoeken komt hij weer in aanraking met zijn verleden en dan precies dat stuk waar hij altijd al zo zijn twijfels over heeft gehad. Wat doen die twijfels nu met Karim, op een moment in zijn leven waar hij de weg even kwijt is? Deze vragen brengen hem naar Berlijn, waar hij Hugo leert kennen. En ook hij is zoekende. Ben je dan gevoelig(er) voor invloeden en een subtiele druk van buitenaf? Hoe kwetsbaar is Karim eigenlijk? En hoe zal hij zijn weg in het leven vinden en tegen welke prijs?

Karim denkt terug aan zijn jeugd, aan de band met zijn vader. Ondanks dat hij wel gelooft, naar de moskee gaat en leeft naar de wetten van de Koran laat hij zijn zoon met mate vrij. Maar vader is duidelijk, blijf uit de buurt van de invloed van de Kalief en hun ideeën, toen al een potentieel gevaar voor jonge Marokkanen die zoekende waren naar hun identiteit. Met de juiste woorden en gebaren komt de kwetsbaarheid van jong volwassenen duidelijk naar voren, dat beseft vader zich maar al te goed. De twee verschillen van mening over diverse zaken maar Karim moet zijn eigen pad kiezen, een bijzonder goed want overal ligt de macht en het bijbehorende gevaar van de Kalief op de loer, en vader verbiedt Karim dan ook zich in die kringen te begeven. Want wat gebeurt er met jongeren die ineens ‘op reis gaan’ en weer terugkomen naar Nederland? 

Karim herinnert zich een bijzonder moment uit zijn jeugd, een moment dat op mij als lezer een diepe indruk heeft gemaakt. Een zin die de weerzin voor het extremisme verwoordt en voor kippenvel zorgde. Dit sprak de vader van Karim op 9/11………

“Vandaag is een oneervolle dag voor ons allemaal. Een stel idioten heeft de naam van Allah bevuild met rook en bloed. De slachtoffers zijn niet alleen de honderden omgebrachte Amerikanen maar alle moslims ter wereld. Let op mijn woorden, nog jarenlang zullen wij de gevolgen van deze laffe daad moeten dragen.”

‘De verstekeling’ is een mooi en indringend verhaal over het verloren zijn in jezelf en je afkomst. Karim begeeft zich als het ware in niemandsland en is zoekende. In een prettige schrijfstijl met mooie zinnen pakt de auteur je vast. Het boek is heel divers want het is zowel spannend, grappig, emotioneel en melancholisch als met stukken ook best pittig. De gesprekken waarin de essentie van het leven wordt besproken met vriend Hugo zijn echt geen lichte kost en dat maakt dat het verhaal blijft fascineren. Alles wat daaruit voortvloeit is oh zo menselijk en te begrijpen, momenten van euforie en depressie, je gaat je zelfs met momenten verloren voelen met Karim. Het is met moment zelfs behoorlijk emotioneel. 

Het begin van het verhaal zet je meteen al op scherp. Je voelt een (voor)oordeel al opkomen en benijdt Karim niet. Dit verhaal bevestigt gevoelsmatig het stigma waarmee de huidige jonge Marokkaanse generatie moet leren leven. Waar hoor je thuis? Vanaf het moment dat hij de brief post ga je in de gedachten van Karim mee, terug in de tijd. Een jaar voorafgaand aan dat specifieke moment leer je hem, zijn vrienden en zijn denken kennen. Vooral twijfel voert de boventoon. En dat zorgt voor veel vragen, vragen die hem indirect ook weer in de problemen brengen. Het verhaal loopt mooi in elkaar over en boeit van begin tot eind. Het is een levensverhaal geworden over een jongen die nooit écht zichzelf kan zijn, want wie is hij eigenlijk? Karim is een sympathieke, hardwerkende student die graag aan de verwachtingen van zijn ouders wil voldoen. Vooral zorgen dat ze trots op hem zijn als rechtenstudent en de mooie toekomst die daarna op hem wacht. Zijn ouders zijn ook voor hem naar Nederland vertrokken. Vooral zijn vader heeft daarvoor veel opgegeven. Maar Karim is best onzeker en zoekende. En dat gevoel, die zoektocht, is beeldend en gedetailleerd beschreven door de auteur.

De flaptekst wekt de suggestie dat de aanslag in Amsterdam, waar het verhaal mee begint, een grotesk moment is in het boek. Maar dat is minimaal, het is meer een –vreselijk- referentiepunt. Het is juist alles dat Karim overdenkt voorafgaand aan die aanslag dat het boek zo fascinerend maakt, de twijfels die hij ervaart en ook bij jou als lezer hun intrede doen, maken dat je je identificeert met Karim en de gebeurtenissen rondom hem. Dat is bijzonder mooi uiteengezet. De titel had daarom ook echt niet beter gekozen kunnen worden, die is allesomvattend.

Het verhaal is erg actueel, een bron voor een goede opbouwende discussie, het kan heel veel losmaken want hoe multicultureel zijn we hier in Nederland eigenlijk nog. Hoe leven Nederlandse moslims hun leven met al die (voor)oordelen maar ook met hun angsten? Hoe gemakkelijk zijn onzekere jongeren te ronselen voor iets wat ze zich niet eens volledig kunnen overzien en
daar wordt gretig gebruik én misbruik van gemaakt. Dit verhaal praat die praktijken op geen enkel vlak goed, verre van. Maar het laat wel heel subtiel zien hoe kwetsbaar ook deze jongeren zijn en eenmaal in het net gevangen is ontsnappen onmogelijk. Het gevolg voor de ouders, de schaamte en de zorgen. Heel verdrietig en bizar maar wel de realiteit die inslaat als de spreekwoordelijke bom. En wat me vooral bezighoudt, hoe gemakkelijk ben jij als lezer te beïnvloeden door het suggestieve schrijven van de auteur want een heel lange tijd laat hij je in het ongewisse. De plot is daardoor des te verrassender.

‘De verstekeling’ krijgt 5 welverdiende sterren. Een indrukwekkend verhaal dat tot nadenken stemt.

Patrice – Team De Perfecte Buren

Geen opmerkingen: