dinsdag 3 januari 2017

‘Mijn ex, de dood en ik’ – Thees Uhlmann


Genre: roman
Uitgever: Signatuur
ISBN:
978-90-449-7549-9 / NUR: 302
Uitvoering: paperback
Aantal pagina’s: 240
Uitgave: oktober 2016

Met dank aan uitgeverij Signatuur voor dit recensie-exemplaar.

Cover
De cover van ‘Mijn ex, de dood en ik’ laat op een fleurig blauwe achtergrond een illustratie zien van een auto in beweging met een zeis op het dak. De auto heeft geblindeerde ramen (lijkt het), maar de schaduw toont de passagiers. Door de combinatie van de tekening en de titel dringt een gezegde zich onwillekeurig op bij mij: de reis is belangrijker dan de stemming. Het geheel heeft iets vrolijks en zwaarmoedigs tegelijk. De cover prikkelt, dus krijgt een 9 van mij.

Samenvatting
Er wordt aangebeld en de Dood staat in ‘levende lijve’ voor de deur van de hoofdpersoon. Deze persoon krijgt volgens het protocol van de Dood 3 minuten de tijd om afscheid te nemen van zijn leven. Terwijl de hoofdpersoon in discussie gaat met de Dood wordt er weer aangebeld. Dit hoort onmogelijk te zijn als de Dood aan het werk is. Deze onverwachte wending in het ‘stervensproces’ zet een reeks gebeurtenissen in gang die het leven van de hoofdpersoon nog eenmaal op zijn kop zet. En niet alleen dat van hem …

Conclusie
Wat als je nog even in conclaaf kon met de Dood alvorens hij je meeneemt? Waar heb je het dan over? Ga je smeken, ga je beschouwen of haal je de schouders op, omdat je weet dat het definitief is? Thees Uhlmann behandelt heimelijke (einde)levensvragen op luchtige, humoristische, soms absurdistische wijze door de Dood te verpersoonlijken. 

Hij portretteert de Dood als een persoon die erg op jou lijkt (om de ‘stervende’ op zijn/haar gemak te stellen) en die jou 3 minuten de gelegenheid geeft om afscheid van het leven te nemen. De hoofdpersoon krijgt door een speling van het lot meer gelegenheid dan hem misschien lief is om zijn leven tot een (goed) einde te brengen. Een roadtrip met de Dood, zijn ex en zijn moeder biedt hem de kans om de Dood goed te leren kennen, om hem uiteindelijk te kunnen ‘omarmen’, maar het doet hem eveneens realiseren hoezeer levens met elkaar verbonden zijn en wat voor een bijdrage hijzelf kan leveren om het leven van een ander in te kleuren. 

Thees Uhlmann portretteert op fantastische wijze de vergankelijkheid door deze vorm te geven als een persoon die alles in het werk stelt om het ‘heengaan’ zo eenvoudig mogelijk voor je te maken. Gewoon door op het einde een ‘prettig gesprek’ aan te gaan. De dialogen van de schrijver zijn filosoferend, absurd, soms in eenvoud ontroerend en droogkomisch, doorspekt met mooie wijsheden over het leven, die getuigen van een hoog observatievermogen:

“Cynisme is een ratelslang die zichzelf elke dag even bijt om van zijn eigen gif high te worden en zichzelf te voelen, maar die toch weet dat hij uiteindelijk door eigen toedoen zal sterven.”

Thees Uhlmann laat met eenvoudige passages de lezer nadenken over eigenaardigheden van de mens om soms op ongenuanceerde wijze eigen tekortkomingen te projecteren op een ander, teneinde de toorn van zelfreflectie te ontduiken. Bijvoorbeeld via een gesprek tussen twee familieleden van de hoofdpersoon over het verschil tussen instantkoffie en verse koffie:

“Ik weet wat je bedoelt. Je denkt dat de manier waarop jij koffiezet een steentje in het mozaïek is dat jou een iets beter mens maakt dan alle andere hier. Je hoopt dat jouw manier van koffiezetten ertoe leidt dat jij in het leven wat meer houvast hebt”


Thees Uhlmann geeft elk karakter diepgang door ze specifieke eigenschappen toe te dichten en deze uit te vergroten, waardoor juist de menselijkheid extra benadrukt wordt. Zoals een karikatuurschets juist de essentie van een persoon weet te raken. Hierdoor leest het verhaal snel en prettig en voel je als lezer al snel sympathie voor ze:

“Toen we van de rotonde kwamen en de eerste straat rechtsaf sloegen, had ik meteen de stem van mijn vader in mijn hoofd. Hij had altijd geprobeerd deze straat met knipperende richtingaanwijzer te bereiken, voordat die automatisch weer uitsprong. Hij brulde elke keer luidkeels ‘Joehoe!’ door de auto als het hem was gelukt.”


‘Mijn ex, de Dood en ik’ is een bijzonder grappig en ontroerend verhaal en het laat de lezer op een luchtige wijze filosoferen over het onvermijdelijke van de dood en hoe wij, op onze weg ernaartoe, soms vergeten wat uiteindelijk belangrijk is en hoe wij hierin het verschil kunnen maken.

Beoordeling
Thees Uhlmann heeft een knappe prestatie geleverd door een onderwerp dat we liever uit de weg gaan op komische wijze te behandelen. Gelardeerd met mooie metaforen en fijnzinnige dialogen met veel diepgang, laat de schrijver je beseffen dat het ‘nu’ nu is en dat je er alles uit moet halen wat er in zit. Alles met een lach en een traan. Mooi verhaal. Ik geef het boek 4 sterren.

‘De Dood zei de mooiste zinnen, zonder er zelf erg in te hebben. ….maar heb je weleens aan een hemd geroken dat een kind een week lang heeft gedragen? Het hemd van een kind ruikt niet. Het ruikt alleen maar naar kind. Omdat het nog veel te ver weg is van mij. En van mijn werk.’

Als de dood vraagt: “Wat kun je nou missen als je het achteraf altijd nog een keer kunt inhalen?”, leidt dat tot een mooie overpeinzing voor de hoofdpersoon: “Wind wordt ook pas wind door een boom of een wolk.”


Chester Gerritse – recensent De Perfecte Buren

Geen opmerkingen: