maandag 6 februari 2017

‘Dagen zonder eind’ – Sebastian Barry


Genre: roman
Uitgever: Querido's Uitgeverij BV
ISBN:
9789021403816 / NUR: 302
Uitvoering: paperback
Aantal pagina’s: 256
Uitgave: januari 2016

Met dank aan uitgeverij Querido voor dit recensie-exemplaar.


Cover
De cover van ‘Dagen zonder eind’ laat en profile een zwart-wit portret van een indianenmeisje zien. Zij kijkt met een wat verbeten trek om de mond naar iets dat zich buiten beeld bevindt. Ze lijkt de blik naar beneden gericht te hebben, alsof ze boven hetgeen staat (of zit) waar ze naar kijkt. Ik vind het een sober, maar krachtig portret. Ik geef de cover een 7.

Samenvatting van het verhaal
Thomas McNulty ontvlucht op jonge leeftijd zijn thuisland Ierland vanwege de extreme hongersnood. Hij vertrekt met een van de ‘drijvende doodskisten’ naar Amerika. Veel van zijn medepassagiers overlijden tijdens de overtocht. In Amerika leert hij al snel John Cole kennen. De twee jongemannen raken direct bevriend. Na een poos in het entertainment gewerkt te hebben, melden Tom en John zich aan bij het Amerikaanse leger om tegen de indianen te vechten en uiteindelijk in de Burgeroorlog waarin ze zich bij de Noordelijken aansluiten. 




De twee mannen ontwikkelen een bijzonder hechte relatie en na hun initiële diensttijd (de periode waarin ze tegen de indianen vochten) adopteren ze Winona, nichtje van het opperhoofd van de Sioux. Het zijn barre tijden om te overleven, maar door onvoorwaardelijke vriendschap, liefde en toewijding voor elkaar koesteren ze hun dagen zonder eind.

Conclusie
Sebastian Barry schrijft over zijn Ierse familie door de eeuwen heen. Zijn romans zijn afzonderlijk te lezen en schetsen een beeld van het leven van zijn voorouders. Met ‘Dagen zonder eind’ heeft Barry een levendig tijdsbeeld geschetst van de harde leefomstandigheden ten tijde van de Amerikaanse Burgeroorlog. Een leven zonder beloften. Het verhaal wordt vanuit het perspectief van Thomas McNulty verteld en de stijl is haast bezwerend. 

Als lezer word je meegetrokken in het verhaal, alsof het fluisterend in je oor gesouffleerd wordt. Vooral in de eerste hoofdstukken deed de manier van het verhaal vertellen mij denken aan de wijze waarop cabaretier Harrie Jekkers je aan de hand meeneemt, op ietwat droge, maar visuele wijze. Sebastian Barry weet daarmee de lezer compleet aan zich te binden. Je staat naast de hoofdpersoon op het slagveld (hoewel slachtveld een betere benaming zou zijn). Je aanschouwt tezamen met de hoofdpersoon de culminatie van de meedogenloze duistere kant van de mensheid als vanuit een blinde overtuiging mannen, vrouwen en kinderen van een indianenstam uitgeroeid worden. Je bent er (welhaast) bij en je huivert van de realiteit die vanuit de woorden op je inbeukt. Toch weet Sebastian Barry de hoofdpersonen pure menselijkheid mee te geven. Zijn vertelstijl is naast indringend ook van hoge schoonheid, poëtisch, vol prachtige metaforen en op een vreemde wijze verzachtend:

“We waren twee houtkrullen van menselijkheid in een harde wereld”


“Om precies te zijn vond dit gesprek plaats op een avond tegen het einde van de herfst toen de laatste warmte van het jaar zich met glippende vingers aan de wind trachtte vast te houden. De verpleger had het raam net gesloten maar de adem van de buitenlucht bleef hangen in de met hout betimmerde kamer.”

De geschiedenis kent vele zwarte bladzijden en met 'Dagen zonder eind' heeft Sebastian Barry een aantal van die pagina's weten te beschrijven op een manier die onderwijzend is (opdat we nooit vergeten), maar ook hoopgevend, omdat, ook al hangt het duister over een hele natie, er altijd menselijkheid lijkt te blijven bestaan. Dit gegeven, ineengevlochten met kleurrijke volzinnen en gedachten waarin de melancholie zijn zuiverste noot behaalt, maakt van 'Dagen zonder eind' een bijzonder relaas van een bikkelharde periode in de Amerikaanse geschiedenis.

“De messen openden het vlees alsof ze schilderijen van een nieuw landschap schilderden, steile akkers met donkere aarde, terwijl overal rode rivieren uit hun oevers traden, tot we klotsten in God mag weten wat en de droge aarde opeens in luidruchtige modder was veranderd.”

“Nog meer vonken vlogen omhoog, het was een compleet visioen van het einde der tijden en de dood, op die momenten kon ik niet meer denken, mijn hoofd was bloedeloos, leeg, ratelde, verbaasde zich. Soldaten huilden tranen die ik niet kende. Anderen gooide hun hoed in de lucht, alsof dit een krankjorum feest was. Anderen hielden hun hoofd in hun handen alsof ze net gehoord hadden dat hun dierbaren gestorven waren. Niets leek nog in leven te zijn, ook wij niet. We waren ontwricht, we waren hier niet, we waren nu spoken.”

Beoordeling
'Dagen zonder eind' wringt zich tot in de botten en nestelt zich in de donkere kamer van je brein, daar waar ideeën, inspiratie en meningen zich ontwikkelen. Het verhaal ontroert, verbaast en laat je bij vlagen gruwelen. Sebastian Barry heeft een prachtige, unieke wijze van vertellen en laat echt een stukje geschiedenis tot leven komen via zijn karakters. Een realistisch en prachtig boek. Ik geef het boek 5 sterren.

“Het geheugen van een mens bevat misschien honderd heldere dagen terwijl hij er duizenden heeft meegemaakt.”

“De reusachtige vlammende zon is bezig al die prachtige kleuren eraf te branden en in de uitgestrekte hemelboog slaagt hij daar wonderwel in.”

“Het begint te schemeren en dezelfde God trekt langzaam een rafelige zwarte doek over zijn werk.”


Chester Gerritse – Recensent De Perfecte Buren

Geen opmerkingen: