dinsdag 27 juni 2017

‘Mist in augustus’ - Robert Domes

 
Genre: roman
Uitgever: Xander uitgeverij
ISBN: 978 94 0160 6967
Uitvoering: paperback
Aantal pagina’s: 342
Uitgave: april 2017

Met dank aan uitgeverij Xander voor dit recensie-exemplaar.

Over de auteur
ROBERT DOMES (1961) studeerde politicologie en communicatiewetenschappen. Sinds 2002 werkt hij als succesvolle onderzoeksjournalist en auteur. Mist in augustus is het resultaat van vijf jaar intensief onderzoek. Domes verdiepte zich in Ernst Lossa’s leven door talloze archieven en overlevenden te raadplegen.

Samenvatting van het verhaal
Het verhaal van Ernst Lossa begint als hij vier jaar oud is. Zijn familie bestaat uit zigeuners en trekt rond met de woonwagen waar ze van dorp tot dorp gaan om allerlei spullen te verkopen. Op deze manier verdienen ze de kost.

Begin april 1933 komen ze bij Buchau aan bij zijn oma. Zijn moeder is heel erg ziek en is bovendien hoogzwanger. Lang kunnen ze niet blijven want ze moeten terug naar Augsburg waar ze een woning hebben. Als de baby geboren wordt moeten ze die aangeven om zo in orde te zijn met hun papieren.

Zijn moeder lijdt aan een vergevorderde vorm van tuberculose en zo komt het dat de kinderbescherming Ernst en zijn zusjes en baby broertje ophaalt. Ernst wordt gescheiden van zijn zusjes en broertje en komt zo in een kindertehuis terecht waar de nonnen de plak zwaaien. Zijn vader komt hem een keer ophalen maar laat Ernst weer achter. Hij moet rondtrekken en geld verdienen en belooft Ernst dat hij hem komt ophalen. Ernst begrijpt het allemaal niet goed en is intens verdrietig. En Ernst heeft nog een probleem: hij steelt graag en dat kunnen ze niet tolereren!

In februari 1940 wordt hij naar een opvoedingsgesticht overgeplaatst omdat hij onopvoedbaar is. Daar is het al niet veel beter dan bij de nonnen, integendeel, hier wordt hij als een gestoord kind bestempeld en als een impulsieve psychopaat die niet wezenlijk verbeterd kan worden. Ook weeral omwille van het feit dat hij lange vingers heeft en ook hier is dit tegen de regels.

In april 1942 wordt hij naar een psychiatrische inrichting gebracht in een Beiers dorpje. Hij is dan twaalf jaar oud is. Hij is een van de “vergeten kinderen” die in de vergetelheid zal geraken. Daar wordt hij aan het werk gezet in het lijkenhuis. Dit wordt geleid door Max waar hij een goede band mee heeft. Ernst weet, ziet en hoort dingen die niet door de beugel kunnen. Hij, als vijftienjarige jongen, vertrouwt Max toe dat zijn tijd gekomen is!

Conclusie
Dit is het waargebeurde verhaal van Ernst Lossa. Deze jongen had de pech dat hij van Jenische afkomst was. Ook hij is slachtoffer van het naziregime. Het is een naam die ook moet onthouden worden, het is mensonterend wat hem overkomen is. Hij werd van het ene tehuis naar het andere verplaatst om als laatst in een psychiatrische inrichting terecht te komen. Het was een plaats waar alleen zwaar en zeer zwaar gehandicapten leefden terwijl hij een kerngezonde en sterke jongen was. Voor de overheid kwam hij niet van pas en was hij nutteloos. Ze konden hem niet gebruiken omdat hij een buitenbeentje was.

Het verhaal gaat over een periode van 1929 tot 1945. Het vertelt het verhaal van zijn familie en hoe hij moederziel alleen verder gaat door het leven. Hoe hij zich staande moet houden en hoe hij opkomt voor zichzelf. En dat is juist hetgeen dat ze niet kunnen tolereren en hij wordt bestempeld als “onhandelbaar”. Hierdoor moet hij zich zien te redden in een wereld waar geen kind zou moeten zijn. Hij deed niemand kwaad behalve dat hij zou stelen. Hij wou enkel liefde om zich heen hebben. Het is ook opmerkelijk om te lezen dat hij wel degelijk een vechtertje is die van het leven houdt ondanks de levensomstandigheden waarin hij verkeert.

De auteur Robert Domes heeft meer dan vier jaar research gedaan om een zo goed mogelijk beeld te schetsen van Ernst Lossa. Het is heel pakkend om te lezen en hij heeft dan ook een diepgaand onderzoek verricht. Hij heeft alle documenten te pakken gekregen over Ernst. De auteur heeft voor een biografie in romanvorm gekozen om Ernst een gezicht en een stem te geven. Zo kan ook de lezer zich een persoonlijk beeld vormen van het leven van Ernst. Ook de processen komen ter sprake. Achteraan in het boek staan ook een tijdlijn en een woordenlijst waar je op terug kunt vallen.

Ernst was in nazi-termen “niet levenswaardig” en daarom hebben ze hem ook de “genadedood” gegeven op vijftienjarige leeftijd. Het is een zeer pakkend relaas van een onschuldige jongen die in de handen van het nazisysteem valt en die wordt behandeld als een stuk vuil. Ik heb het boek uitgelezen met zoveel emoties dat ik bij tijde het boek terzijde moest leggen. Dit soort verhalen zijn hartverscheurend en tevens heel interessant om te lezen. Auschwitz kennen we allemaal ondertussen maar dit is een andere tak waar de nazi’s zich ook mee bezig hielden die nog niet zo veel verteld is.

Ernst paste zich niet aan, wilde zichzelf niet veranderen. Hij wilde enkel en alleen geaccepteerd worden en liefgehad worden zoals hij was. Spijtig genoeg is dat hem fataal geworden.

Dit is het schokkende verhaal van het euthanasieprogramma van de nazi’s. Laten we ook deze mensen niet vergeten en in het bijzonder Ernst Lossa die nu ook een gezicht en stem heeft gekregen! 4 sterren 

Nancy – Team De Perfecte Buren 

1 opmerking:

Mireille Declerck zei

Lijkt me een heel pakkend verhaal. Komt op mijn nog te lezen lijst!