dinsdag 18 juli 2017

'Dat gebeurt hier niet' - Sinclair Lewis


Genre: roman
Uitgever: Lebowski Publishers
ISBN: 9789048840021
Uitvoering: paperback
Aantal pagina's: 446
Uitgave: juni 2017  


Met dank aan Lebowski Publishers voor het recensie-exemplaar


De Amerikaanse schrijver Sinclair Lewis (1885-1951) kreeg de Nobelprijs voor de literatuur in 1930. Hij schreef enkele tientallen boeken waarvan er een flink aantal is verfilmd.
In 1935 schreef Lewis “It can’t happen here” welk boek recentelijk in het Nederlands verscheen onder de titel “Dat gebeurt hier niet”. In Amerika wordt dit boek niet alleen beschouwd als het belangrijkste boek van Lewis maar ook als een van de belangrijkste boeken ooit gepubliceerd in de Verenigde Staten. Aldus The New Yorker.

Het verhaal is welhaast beangstigend, het lijkt wel een profetie die nog steeds werkelijkheid zou kunnen worden.
Als bij de presidentsverkiezingen in de VS in 1936 de xenofobe en haatzaaiende populist Berzelius “Buzz” Windrip een overweldigende meerderheid behaalt, gaat het heel snel mis. Windrip kondigt vrijwel meteen de staat van beleg af vanwege “de crisis”. Tegenstanders onder wie Congresleden worden opgepakt en gevangengezet. Windrip heeft een grote eigen militie onder leiding van Lee Sarason, die Minute Men (MM) wordt genoemd. De MM’ers zijn ruwe klanten die nergens voor terugdeinzen. Zij begaan de meest vreselijke en walgelijke misdaden en moorden en roepen herinneringen op aan de handelwijze van de SS en de NSB in WO II. Er worden concentratiekampen ingericht waar tegenstanders van het regime dat zich Corpo├»sme noemt, verdwijnen.
Journalist Doremus Jessup van de krant Daily Informer is kritisch en plaatst een gedurfd hoofdredactioneel commentaar tegen het in zijn ogen nieuwe fascistische regime. Het laat zich raden, Doremus komt daardoor in grote problemen. Het vervolg, gelardeerd met vele heftige gebeurtenissen, zal de lezer zelf moeten ontdekken.


Sinclair Lewis heeft met dit boek een bijzonder intrigerend verhaal geschreven. Het beschrijft op indringende wijze hoe een politiek stelsel kan worden opgeblazen en ontmanteld als de macht bij verkeerde figuren terechtkomt. De schrijfstijl is mooi en ingetogen. De schrijver is meer gericht op de gebeurtenissen en dwarsverbanden dan op de verdieping van de personages. Vele daarvan blijven enigszins oppervlakkig. Ook de sfeerschetsen voldoen niet steeds aan de hedendaagse hoge eisen. Daardoor raakt de lezer op momenten weleens wat minder ge├»nteresseerd. Maar de intense waarschuwing voor staatsrechtelijke en humanitaire misstanden is ook 82 (!) jaar na dato nog steeds actueel. 

The New York Times beschreef volgens de cover van het boek zelfs als “een dystopische fantasie uit de jaren ’30 die vandaag de dag leest als een analogie voor Trumps Amerika.” Dat lijkt wel wat zwaar aangezet hoewel de wijze waarop in de VS heden ten dage met tegenstanders van de president wordt omgegaan, allesbehalve de schoonheidsprijs verdient.
Maar het verhaal van Lewis geeft ontegenzeggelijk een afschrikwekkend beeld van de gevaren die een democratie bedreigen als er een gevaarlijke gek aan de macht komt. In de hedendaagse wereld zijn er al teveel voorbeelden van dictaturen waar een loopje wordt genomen met elementaire vormen van beschaving. In zoverre is “Dat gebeurt hier niet” een boek met griezelig profetische kenmerken. We mogen hopen dat die verder geen werkelijkheid zullen worden. Maar beangstigend is het wel……..

“Dat gebeurt hier niet” krijgt drie sterren, die staan voor een goed, lezenswaardig boek.  

Charles Kuijpers – recensent De Perfecte Buren

Geen opmerkingen: