woensdag 26 juni 2019

Rudy's wereld ... Optimisme





"Optimisme is een maatschappelijke verplichting," zei de kikker tegen zijn soortgenoten, die samen met hem in de bokaal water zaten die op het vuur stond. "Het is niet omdat ons water oorspronkelijk twintig graden was en nu zestig dat we ongerust moeten worden. Er is niks aan de hand. Laat je niks wijsmaken. Wetenschap evolueert altijd. Denk aan je maatschappelijke verplichting. Het komt allemaal goed."

Aan deze quote moest ik denken nadat ik het boek De onbewoonbare aarde van David Wallace-Wells (non-fictie) had gelezen. Wallace is een editor van het New-York magazine en gespecialiseerd in wetenschap en klimaat. In het boek maakt hij een soort samenvatting van de wetenschappelijke kennis omtrent klimaatopwarming en van de feitelijke zekerheden en onzekerheden die daarbinnen aanwezig zijn. Gebaseerd op gesprekken met wetenschappers van over de hele wereld schets hij daarnaast ook nog de achterliggende psychologie die onze reacties en meningen daaromtrent sturen. Fascinerende materie - vond ik althans.

Dat de social media een alsmaar belangrijkere rol spelen in het leven van alledag en in de manier waarop we meningen vormen, is een aantoonbaar feit. Jammer genoeg lijkt de meerderheid van de wereldbevolking zich er niet van bewust dat deze social media geen enkele zekerheid bieden omtrent het waarheidsgehalte van de gepubliceerde boodschappen. De recente Europese verkiezingen hebben dat overigens ruimschoots bewezen. Zelf nadenken? Het wordt een alsmaar schaarser wordende eigenschap, blijkbaar. En optimisme is een verplichting, remember?

Een argument van de heer Wallace dat me een schok bezorgde, was zijn stelling dat wij ons grotendeels in slaap laten wiegen door de wijze waarop àlle media de consequenties duiden van een opwarming van het klimaat. Ze hebben het over de stijging van de zeespiegel, en enkel daarover. Klimaatopwarming zorgt voor de stijging van de zeespiegel. En dat is het dan. Punt.

Logisch en volstrekt normaal gevolg daarvan? Deze voor de hand liggende redenering: één millimeter stijging per jaar. Even rekenen. Dat is één centimeter per tien jaar. Dat is tien centimeter over honderd jaar. Ten eerste ben ik er dan niet meer, en ten tweede zullen ze er tegen dan wel iets op gevonden hebben, zeker. Niet meteen een urgent probleem.

Bizar genoeg klopt dat inderdaad. De stijging van de zeespiegel is niet het meest urgente probleem. Er zijn andere gevolgen waarmee we veel eerder zullen geconfronteerd worden. En niet de minste. Enkele voorbeelden uit het boek:

* Nu al zijn er op de wereld gebieden waar de grote hitte het in de zomer letterlijk onleefbaar maakt. Hele zones in het Midden-Oosten, Noord-Afrika, Australië, delen van Azië en delen van de USA hebben zelfs geen twintig jaar tijd meer om totale onleefbaarheid te voorkomen. 
* Een logisch gevolg hiervan is het zo goed als onmogelijk worden van voedselproductie ter plaatse.
* Een logisch gevolg daarvan zal het toenemen van het aantal hongersnoden zijn. Niet in één klein gebied, dus, maar voor miljoenen mensen. Dit zal niet langer oplosbaar zijn door import of humanitaire hulp, om de eenvoudige reden dat de totale voedselproductie van de wereld zal verkleinen en de vraag helemaal niet meer zal kunnen volgen.
* Een ander nu reeds merkbaar gevolg van die grote hitte zijn branden. Het aantal jaarlijks terugkerende, allesverwoestende branden in de wereld groeit. In de USA spreekt men nu gewoon van een wildfireseason, alsof het nooit anders is geweest. Het verschijnsel wordt geïnstitutionaliseerd. Niks aan de hand - weten zij veel. Dit is een jaarlijks verschijnsel en dùs normaal.
* Een ander gevolg van de droogte is het dramatisch verkleinen van de voorraden drinkwater in de wereld. (https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/06/01/sydney-worstelt-met-watertekort/) Met alle gevolgen vandien.
* Steeds meer kustgebieden kampen nu al met steeds sterkere stormen die aan een alsmaar groeiende frequentie aan land komen. De vernielingen aan mensenlevens, infrastructuur, huizen, landbouwgebieden en fabrieken kosten de economie jaarlijks niet alleen miljarden, maar maken een wederopbouw vaak onbetaalbaar of gewoon onmogelijk. 
* Steeds meer oorlogen zullen worden gevoerd over gebieden waar bepaalde problemen zich nog niet of in mindere mate voordoen. Drinkwater en voedselproductie zijn de meest voor de hand liggende items.
* Het leven in de oceanen (bron van levensonderhoud én voeding van miljoenen) sterft langzaam uit, maar wel aan een steeds toenemende snelheid. Onbelangrijk? Een voedselbron die alsmaar schaarser wordt. Nòg één.
* De bosbranden, de wijze waarop wij wereldwijd onze bossen liquideren en de wijze waarop ons verkeer en fabrieken allerlei spul de lucht inblaast, zorgt langzaam maar zeker voor een steeds mindere gezonde lucht - die we tot nader order toch nodig zullen hebben om te ademen. Mensen die alleen buitenkomen met maskers voor de mond duiken binnenkort niet alleen meer op in miljoenensteden maar op steeds meer plaatsen.
* Slechts enkele van de dergelijke calamiteiten volstaan om de globale economie, waarvan we in de westerse wereld ondertussen allemaal afhankelijk geworden zijn, in een diepe crisis te storten. Met alle gevolgen vandien.
* Al deze gevolgen zullen per definitie wereldwijd zorgen (en doen dat deels nu al) voor grote en voor de hand liggende migratiestromen. Niet van miljoenen die op zoek gaan naar een beter leven, maar van miljoenen die letterlijk moèten migreren om te overleven.

Wallace staaft al deze gevolgen niet alleen met de nodige cijfers en reeds bestaande omstandigheden, hij ondersteunt de vooruitzichten ook nog eens met 64 pagina's verwijzingen naar wetenschappelijke rapporten en conclusies. Het meest schokkende? De meeste van die rapporten en conclusies vertrekken van de veronderstelling dat de mens meteen(!) - nu dus - ingrijpt op wereldschaal, om veel erger te voorkomen. Elk denkend mens beseft ondertussen dat een consensus daarover niet voor de komende jaren zal zijn. Alleen, als dit niet gebeurt, zijn al de voorspellingen uit die rapporten inderdaad verkeerd. Dan is de timing ervan namelijk fout. Dan zal het er allemaal nog snèller zijn. Dan gaan wij het deels nog wèl meemaken. In sommige gevallen gebeurt dat nu al, maar doet men er alles aan om de link met klimaat vooral nièt te leggen. Stel je voor dat men het massaal zou inzien. Klimaatjongeren? Gelijk hebben ze. 

Fundamentele basisoorzaak van al die ellende? Hebzucht. (Zoals de DalaI Lama (denk ik) ooit zei: er is genoeg op aarde om voor de 99% van de bewoners te zorgen, maar er zal nooit genoeg zijn voor de overblijvende 1%). Gedragen we ons dan als lemmingen? Nee. Lemmingen bewegen nog. Wij staan stil, met onze kop in het zand. Of beter: met onze kop in een draaiende, lawaaierige betonmolen, die ons belet te denken. We willen het niet weten. En als de realiteit te dicht komt, wijzen we met een beschuldigende vinger naar de anderen, wie dat dan ook moge zijn. 

Vind je dat ik overdrijf? Dat is je fundamenteel recht. Het zij zo. Geen probleem. Wij proberen met ons gezinnetje zelf zoveel mogelijk vervuiling te voorkomen. Alle kleine beetjes helpen? Dat zegt men, ja, al is dat natuurlijk niet echt waar. En toch is onze voetafdruk op enkele jaren tijd drastisch verkleind. Dat we zeker niet de enige zijn, daar ben ik me echt wel van bewust. Volstaan doet het natuurlijk niet. Waarom gaan we er dan toch mee door? Eenvoudig. Om toch een beetje tegemoet te komen aan ons geweten. Om onszelf op het einde niet zòveel te verwijten te hebben.

Voor alle duidelijkheid: dit blog heeft niet te bedoeling je een bepaalde mening op te dringen. ik heb het namelijk al lang opgegeven om te proberen mensen van mening te doen veranderen. Dat is zinloos. Misschien kan ik iemand even doen nadenken, of beter nog, stimuleren om het boek een keer te lezen. Maar dan nog. Het maakt niet uit. Ik wilde dit alleen even kwijt. 

Mijn excuses alvast dat ik niet aan mijn maatschappelijke verplichting heb voldaan. Ik kon het even niet laten. Eén verzoek heb ik alvast wèl. Kom me over tien jaar alsjeblieft niet zeggen: "We wisten het niet."

Rudy Soetewey




2 opmerkingen:

Unknown zei

Het is triest om dit alles te lezen en te weten dat het er niet beter op gaat worden in de wereld. De mensen staan er gewoon niet bij stil hoe vernietigend de mensheid kan zijn. En als ik dit lees, begin ik inderdaad er toch even goed over na te denken. Het is een doembeeld dat opduikt in mijn gedachten: waar zijn we in godsnaam mee bezig? En waar gaat dit alles stoppen? Als mens probeer je toch je eigen deeltje bij te dragen om al die negatieve dingen in positieve zaken om te zetten, je hoopt dat je bijdraagt aan een betere leefwereld, maar zoals je zo prachtig schreef Rudy: "Waarom gaan we er dan toch mee door? Eenvoudig. Om toch nog een beetje tegemoet te komen aan ons geweten!" - beter had je het niet kunnen verwoorden! Maar hoop doet leven, en dus probeer ik toch om positief ingesteld te blijven. Gerda

Leo L'O. zei

Wat ik in De Standaard las, sluit hier goed op aan.

https://www.standaard.be/cnt/DMF20190805_04546141?articlehash=505ED774D81D53BE8D52DF267FDFC0EC12F9080FAF4A8ADF3BBFA775738F83EF47FA6D272E1AA8D0E3A0EC4D16290FA12E21E12E3384411AC58C7D0EC08FE5AE