donderdag 14 september 2017

‘De wafelfabriek’ – Roman Helinski

Genre: roman
Uitgever: Hollands Diep
ISBN: 9789048838196
Uitvoering: hardcover
Aantal pagina's: 174
Uitgave: augustus 2017 


Met dank aan Uitgeverij Hollands Diep voor het recensie-exemplaar


“Is hun werk een straf? Dag in dag uit controleren de vrouwen van de wafelfabriek de wafels die op de lopende band voorbijkomen.”

Zo begint het eerste hoofdstuk na de proloog van de roman “De wafelfabriek” van Roman Helinski (1983) die anders dan zijn naam wellicht doet vermoeden, een auteur van Nederlandse bodem is.
Het onderwerp van het verhaal lijkt genoegzaam te blijken uit de titel van het boek en het citaat hierboven. De wafelfabriek is echter door de schrijver bedoeld als een metafoor over onze maatschappij, het economisch principe en leiderschap.

Behalve de oven-operator Wannes en magazijnmedewerker Patrick werken louter vrouwen in het productieproces omdat “mannen niet zijn opgewassen tegen de fysieke en geestelijke uitdagingen in de werkhal”. Met de mannelijke directeur van de fabriek heeft het personeel een bijzondere verhouding die loopt van bewondering tot afgunst en afkeer.

Op een dag komt een uit de kluiten gewassen ex-militair in de fabriek werken. Deze Arkadiusz Narovski (kortweg: Arka) blijkt een innemende maar ook dominante persoonlijkheid die de hele ploeg medewerkers al snel voor zijn karretje spant. Met een kordaat optreden bij een bedrijfsongeluk wint hij ieders hart. Na een ontslag van een medewerker wegens alcoholmisbruik ontstaat grote onrust in het bedrijf. Arka introduceert een merkwaardig ritueel dat de schrijver ongetwijfeld ook als metafoor bedoelt, en dringt dat aan vrijwel iedereen op. En dan ontstaat het beeld dat in de flaptekst wordt beschreven: “een …. roman over het gemak waarmee de massa te misleiden is, maar ook over haar wens om misleid te worden.”

Roman Helinski heeft een vlotte pen en beschrijft op een soepele wijze het wel en wee in en om de wafelfabriek, waarbij regelmatig een humoristische ondertoon opvalt. Zijn taalgebruik is goed en heldere zinnen scheppen een helder en schijnbaar lichtvoetig verhaal.

De hierboven geciteerde flaptekst suggereert een zware inhoud van het verhaal. Die is evenwel niet eenvoudig te ontdekken doch met enige fantasie lukt het wel. De meeste medewerkers van de fabriek zijn volgzaam als schoothondjes. Het ritueel dat door Arka is geïntroduceerd, is als misleiding van de massa eventjes leuk doch het wordt schier eindeloos voortgezet en uitgesponnen. Het zal sommige lezers gaan vervelen waardoor de aandacht voor de kern van het verhaal snel verslapt. Daarmee wordt ook de waardering van het boek in niet geringe mate beïnvloed. Ongetwijfeld zullen er lezers zijn die het boek als een aardig of zelfs diepgaand verhaal met genoegen zullen uitlezen doch er zullen er ook zijn die halverwege afhaken.

Daarom moet “De wafelfabriek” het doen met twee sterren.  

P.S. Na het schrijven van bovenstaande recensie valt op dat elders zeer lovende recensies over het boek zijn verschenen. Op bol maar liefst driemaal vijf sterren –en onderbouwd! - en op Hebban vier sterren in een op het oog doorwrochte recensie. Dat moge zo zijn, maar mijn mening is zoals zij is, en daar kom ik altijd open en eerlijk voor uit. In dit geval dan met het risico dat men denkt dat ik de portée van het boek niet heb begrepen. Dat is een calculated risk, daar kunt u zeker van zijn.    

Charles Kuijpers – recensent De Perfecte Buren

Geen opmerkingen: